გამოდის 1998 წლიდან
2016-10-06
სკო­ლამ ბავშვს ცნო­ბის­მოყ­ვა­რე­ო­ბა უნ­და გა­უღ­ვი­ძოს


განათლების სისტემაში მიმდინარე პროცესებსა და
დაგეგმილ სიახლეებზე საუბრობს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი
ალექ­სან­დ­რე ჯე­ჯე­ლა­ვა


— თუ­კი პე­და­გო­გებს, რომ­ლე­ბიც ვერ ჩა­ა­ბა­რე­ბენ გა­მოც­დებს და და­დას­ტუ­რე­ბუ­ლად გვე­ცო­დი­ნე­ბა, რომ მათ კვა­ლი­ფი­კა­ცი­უ­რი უნარ-ჩვე­ვე­ბის ზღვა­რი ვერ გა­და­ლა­ხეს, სკო­ლის და­ტო­ვე­ბის საფ­რ­თხე არ ემუქ­რე­ბათ, რო­გო­რი იქ­ნე­ბა მშობ­ლე­ბის რე­აქ­ცია, რო­დე­საც გა­ი­გე­ბენ, რომ მას­წავ­ლე­ბელ­მა ვერ ჩა­ა­ბა­რა გა­მოც­და და მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ არ აქვს სა­თა­ნა­დო კვა­ლი­ფი­კა­ცია, მა­ინც ას­წავ­ლის?
— ვი­საც თუნ­დაც ერ­თი წიგ­ნი წა­უ­კითხავს შე­ფა­სე­ბა­ზე, ყვე­ლამ იცის, რომ ნე­ბის­მი­ე­რი გა­მოც­და, რო­მე­ლიც აპ­ლი­კან­ტ­თა 80 პრო­ცენტს ჭრის, არ ვარ­გა. ეს ძა­ლი­ან მარ­ტი­ვია. ყვე­ლა შე­ფა­სე­ბის სის­ტე­მის პირ­ველ გვერ­დ­ზე წე­რია, რომ თა­ნამ­შ­რომ­ლე­ბის შე­ფა­სე­ბაა ეს თუ კომ­პა­ნი­ე­ბის, მას­წავ­ლებ­ლე­ბის თუ ექი­მე­ბის, ნე­ბის­მი­ე­რი შე­ფა­სე­ბა, რომ­ლი­თაც აღ­მოჩ­ნ­დე­ბა, მა­გა­ლი­თად, რომ ჟურ­ნა­ლის­ტე­ბის 80 პრო­ცენ­ტი არ ვარ­გა, არ არის სან­დო. შე­სა­ბა­მი­სად ჩვენ ვამ­ბობთ არა იმას, რომ მას­წავ­ლე­ბე­ლი არ უნ­და შე­ფას­დეს, რა თქმა უნ­და, შე­ფა­სე­ბა გაგ­რ­ძელ­დე­ბა, მაგ­რამ თვი­თონ გა­და­ლახ­ვის პრინ­ცი­პი და ბა­რი­ე­რი უნ­და გა­და­ი­ხე­დოს. თან ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, რას ვა­პი­რებთ შემ­დეგ, ამა­ზე არას­დ­როს სა­უბ­რო­ბენ. ვთქვათ, სამ­წუ­ხა­როდ, აღ­მოჩ­ნ­და, რომ პე­და­გო­გე­ბის 80-მა პრო­ცენ­ტ­მა ვერ გა­და­ლა­ხა ის ჩვე­ნი მი­თი­უ­რი ბა­რი­ე­რი, რო­მე­ლიც, ვამ­ტ­კი­ცებ, რომ არ არის სა­ჭი­რო, მე­რე ვუშ­ვებთ ამ 80 პრო­ცენტს?
ბევ­რ­მა პე­და­გოგ­მა უკ­ვე ჩა­ა­ბა­რა, მაგ­რამ ეს პრო­ცენ­ტი პე­და­გოგ­თა სა­ერ­თო რა­ო­დე­ნო­ბი­დან კი არ იან­გა­რი­შე­ბა, არა­მედ დარ­ჩე­ნილ­თა რა­ო­დე­ნო­ბი­დან. თან­და­თან სულ უფ­რო ცუ­დი პრო­ცენ­ტუ­ლი მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი გვექ­ნე­ბა. ბო­ლოს, ორ­ნი რომ დარ­ჩე­ბი­ან და ვერც ერ­თი რომ ვერ ჩა­ა­ბა­რებს, 100-პრო­ცენ­ტი­ა­ნი ჩაჭ­რა გვექ­ნე­ბა. ჩვენ ვამ­ბობთ, რომ ამ ორ­მა სამ­სა­ხუ­რი მხო­ლოდ მას შემ­დეგ უნ­და და­ტო­ვოს, რო­ცა დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლი ვიქ­ნე­ბით, რომ შე­ვე­ცა­დეთ მათ­თ­ვის  გვეს­წავ­ლე­ბი­ნა. თუ ამ კომ­პო­ნენტს ამო­ვაც­ლით, ეს ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი სა­დამ­ს­ჯე­ლო სის­ტე­მა იქ­ნე­ბა.
— ექ­ვ­ს­ჯერ თუ ვერ ჩა­ა­ბა­რებს მას­წავ­ლე­ბე­ლი, ამ შემ­თხ­ვე­ვა­შიც?
— თუ ჩვენ ვა­პი­რებთ, რომ 40 000 მას­წავ­ლე­ბე­ლი ჩა­ვა­ნაც­ვ­ლოთ, ეს ტექ­ნი­კუ­რად შე­უძ­ლე­ბე­ლია, იმი­ტომ რომ, არ გვყავს 40 000 მას­წავ­ლე­ბე­ლი იმ სოფ­ლებ­ში, სა­დაც ჩა­სა­ნაც­ვ­ლე­ბე­ლია. თუ არ გვყავს ახა­ლი, ძვე­ლი უნ­და გან­ვა­ვი­თა­როთ, ეს წე­რია ნე­ბის­მი­ე­რი მე­ნე­ჯე­რუ­ლი სის­ტე­მის პირ­ველ გვერ­დ­ზე.
შეც­დო­მაა სწო­რედ ის, რომ გან­ვი­თა­რე­ბა და­იწყო მა­შინ, რო­ცა მას­წავ­ლე­ბე­ლი ექ­ვ­ს­ჯერ ვერ ჩა­ა­ბა­რებს. უნ­და და­იწყო გან­ვი­თა­რე­ბით და არა გა­მოც­დე­ბით. ჩვენ ვამ­ბობთ, რომ ძა­ლი­ან კარ­გი მას­წავ­ლებ­ლე­ბი გვყავს, მათ შე­უძ­ლი­ათ ნე­ბის­მი­ე­რი ბა­რი­ე­რის გა­და­ლახ­ვა და პი­რა­დად მე გაძ­ლევთ პი­რო­ბას, რომ ეს ბა­რი­ე­რი გა­და­ლა­ხუ­ლი იქ­ნე­ბა. წარ­მო­იდ­გი­ნეთ თქვე­ნი სა­კუ­თა­რი რე­აქ­ცია, რო­დე­საც გე­უბ­ნე­ბი­ან, რომ ეს რა­ღაც უნ­და ჩა­ა­ბა­რო. შენ გე­ბა­დე­ბა კითხ­ვა — მო­მამ­ზა­დებთ? გე­უბ­ნე­ბი­ან — არა, მომ­ზა­დე­ბის სა­შუ­ა­ლე­ბა, სამ­წუ­ხა­როდ, არ გვაქვს, მაგ­რამ ახ­ლა ჩა­ა­ბა­რე,  ჩაგ­ჭ­რით და წინ და­გი­დებთ შე­დეგს, რომ ჩაჭ­რი­ლი ხარ.
— ამ­ბობ­დ­ნენ, რომ ტეს­ტე­ბი არ იყო კარ­გი
— ვერ ვიტყ­ვი, რომ ტეს­ტე­ბი იყო რთუ­ლი, არ ვარ­გო­და მთლი­ა­ნი სის­ტე­მა, რო­მელ­მაც  ჯერ გა­მოც­და და­გეგ­მა, მე­რე — სწავ­ლე­ბა. ეს სის­ტე­მა შე­საც­ვ­ლე­ლია.
— პრი­ო­რი­ტე­ტუ­ლი გა­მოწ­ვე­ვე­ბი, რომ­ლე­ბიც დღეს გა­ნათ­ლე­ბის სის­ტე­მა­შია
— მთა­ვარ გა­მოწ­ვე­ვა­ზე უკ­ვე ვი­სა­უბ­რეთ. ეს გა­მოწ­ვე­ვა ხომ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, მაგ­რამ ამა­ზე უარე­სი გა­მოწ­ვე­ვაც გვაქვს — სკო­ლა რა­საც და რო­გორც ას­წავ­ლის, ის არ უნ­დათ და არ სჭირ­დე­ბათ ბავ­შ­ვებს, ანუ მოთხოვ­ნა-მი­წო­დე­ბა ერ­თ­მა­ნეთ­საა აც­დე­ნი­ლი. ბავ­შ­ვებს ეუბ­ნე­ბი­ან, მა­გა­ლი­თად, რომ ახ­ლა გეტყ­ვით სამ­ხ­რეთ ურალ­ში რა სა­სარ­გებ­ლო წი­ა­ღი­სე­უ­ლი მო­ი­პო­ვე­ბა. ამა­ზე მუ­შა­ობს სწო­რედ სა­ძი­ე­ბო სის­ტე­მა გoogle, რომ ბუ­ნებ­რი­ვი შე­კითხ­ვე­ბი გა­ი­გო­ნოს, მათ შო­რის ლა­პა­რა­კი — რო­გორც მე გის­ვამთ შე­კითხ­ვას ან თქვენ — მე, ასე­ვე და­უს­ვამთ გoogle-ს, მთა­ვა­რია, შე­კითხ­ვის დას­მის მო­ტი­ვი გქონ­დეთ. აი, სად შე­მო­დის სკო­ლა — ბავშვს უნ­და გა­უღ­ვი­ძოს ცნო­ბის­მოყ­ვა­რე­ო­ბა. „ვეფხის­ტყა­ოს­ნის“ სა­ზე­პი­რო­ე­ბით კი არ შე­ა­ჯავ­რონ ქარ­თუ­ლი ლი­ტე­რა­ტუ­რა, არა­მედ შე­აყ­ვა­რონ პრო­ცე­სი და უთხ­რან, ნა­ხე, რა სა­ინ­ტე­რე­სოა და მო­დი, გoogle-ს ვკითხოთ.
ფი­ნეთ­ში სკო­ლა იცით რო­გორ მუ­შა­ობს, შე­დის მას­წავ­ლე­ბე­ლი და ეუბნე­ბა მოს­წავ­ლე­ებს: ბავ­შ­ვე­ბო, დღეს ჩვენ მოთხოვ­ნა-მი­წო­დე­ბას უნ­და გა­ვეც­ნოთ და აბა, ვინ რა ინ­ფორ­მა­ცი­ას მო­ი­პო­ვებს, ვინ გა­ა­კე­თებს კარგ პრე­ზენ­ტა­ცი­ას. სკო­ლა, სა­დაც მას­წავ­ლე­ბე­ლი ქა­და­გებს და ჩვენ თავს ვუქ­ნევთ, მერ­ხ­ზე ხე­ლებ­დაწყო­ბი­ლი, წა­ვი­და და აღარ დაბ­რუნ­დე­ბა.
რა თქმა უნ­და, ქარ­თულ სკო­ლას ქარ­თუ­ლი მო­დე­ლი ერ­გე­ბა. ჩვენ გა­მოკ­ვ­ლე­უ­ლი გვაქვს, რომ ყვე­ლა მცდე­ლო­ბა, გნე­ბავთ ტე­ლე­ვი­ზი­ა­ში, გნე­ბავთ სკო­ლა­ში, გად­მო­ე­ღოთ რა­მე უცხო­უ­რის კო­პი­რე­ბით, ჩა­ვარ­და და ჩა­ვარ­დე­ბა ამის გა­კე­თე­ბის ყვე­ლა შემ­დ­გო­მი მცდე­ლო­ბაც. ამის მე­თო­დი არის კვლე­ვა, უნ­და იკ­ვ­ლიო, რა­საც აკე­თებ, მე­რე რაც სი­ახ­ლე­საც გად­მო­ი­ტან, იმის შე­დე­გი უნ­და იკ­ვ­ლიო და ასე, ფრთხი­ლად, ნელ-ნე­ლა წახ­ვალ წინ.
— წიგ­ნი­ე­რე­ბის სა­ერ­თა­შო­რი­სო კვლე­ვამ აჩ­ვე­ნა, რომ ძა­ლი­ან ცუ­დი შე­დე­გი აქვს სა­ჯა­რო სკო­ლე­ბის  35%-ს და კერ­ძო სკო­ლე­ბის მხო­ლოდ 9%-ს. ამ ფონ­ზე, ჩანს რომ კერ­ძო სკო­ლის სტან­დარ­ტი­ზე­ბუ­ლი ტეს­ტე­ბის სა­ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ე­ბი, პროგ­რა­მე­ბი უკე­თე­სია. რა­ტომ ვე­რე­ვით მა­შინ კერ­ძო სკო­ლე­ბის საქ­მი­ა­ნო­ბა­ში, თუ ისი­ნი უკე­თეს შე­დე­გებს აჩ­ვე­ნე­ბენ, ვიდ­რე სა­ჯა­რო სკო­ლე­ბი?
— კერ­ძო სკო­ლებ­ში ავ­ტო­მა­ტუ­რად ხვდე­ბი­ან უფ­რო შეძ­ლე­ბუ­ლი ოჯა­ხის შვი­ლე­ბი, ვი­საც ინ­ტერ­ნეტ­ზე წვდო­მაც მე­ტი აქვთ, გoogle-ის­თ­ვის შე­კითხ­ვის დას­მის მე­ტი შან­სი აქვთ, წიგ­ნიც მე­ტი აქვთ და რე­პე­ტი­ტო­რიც მე­ტი ჰყავთ, ანუ კვლე­ვის ეს სეგ­მენ­ტი ავ­ტო­მა­ტუ­რად უკ­ვე შერ­ჩე­უ­ლია მოძ­ლი­ე­რე­ბუ­ლი ბავ­შ­ვე­ბის­გან. კერ­ძო სკო­ლა­ში ხვდე­ბა ადა­მი­ა­ნი, ვი­სი მშო­ბე­ლიც მიხ­ვ­და, რომ უნ­და და­ა­ხარ­ჯოს ფუ­ლი შვი­ლის გა­ნათ­ლე­ბას და თუ მიხ­ვ­და სკო­ლის შერ­ჩე­ვას, სახ­ლ­შიც მიხ­ვედ­რი­ლია და იქაც ეხ­მა­რე­ბა. მთელ მსოფ­ლი­ო­ში კერ­ძო სკო­ლე­ბი, ნა­ხავ­დით ალ­ბათ ამე­რი­კის კვლე­ვებ­საც, რი­გით მა­ღალ შე­დე­გებს აჩ­ვე­ნე­ბენ. ცხა­დია, ეს სხვა ქვეყ­ნებ­შიც ასეა.
— კერ­ძო სკო­ლებ­ში უკე­თე­სი სუ­რა­თი პროგ­რა­მის ხარ­ჯ­ზეა? უკე­თე­სი პროგ­რა­მე­ბი აქვთ?
— რა თქმა უნ­და, პროგ­რა­მის ხარ­ჯ­ზეც. ჩვენ­თა­ნაც კერ­ძო სკო­ლე­ბი გა­ცი­ლე­ბით თა­ვი­სუფ­ლად უდ­გე­ბი­ან პროგ­რა­მას, ვიდ­რე სა­ჯა­რო სკო­ლე­ბი. კერ­ძო სკო­ლას თა­ვი­სუფ­ლე­ბის ხა­რის­ხი გა­ცი­ლე­ბით მა­ღა­ლი აქვს, ვიდ­რე სა­ჯა­როს. ის კვლე­ვა, რო­მელ­საც თქვენ ჩა­უღ­რ­მავ­დით, რას იკ­ვ­ლევს? ნას­წავ­ლის და­მახ­სოვ­რე­ბას კი არ იკ­ვ­ლევს, წა­კითხუ­ლის ში­ნა­არსს, ჩვე­ნი სკო­ლა კი არ ას­წავ­ლის არა­ნა­ირ წა­კითხუ­ლის ში­ნა­არსს. წელს ეროვ­ნულ გა­მოც­და­ზე მო­ვი­და წა­სა­კითხი მო­ნაკ­ვე­თი „და­თა თუ­თაშ­ხი­ა­დან“, რო­მე­ლიც პროგ­რა­მა­ში სა­ერ­თოდ არ არის. აბი­ტუ­რი­ენტს უნ­და წა­ე­კითხა უც­ნო­ბი ტექ­ს­ტი და გა­ე­აზ­რე­ბი­ნა. ათა­სი სე­რი­ო­ზუ­ლი პრე­ტენ­ზია მი­ვი­ღე, რო­გორ შე­იძ­ლე­ბა, რაც არ გის­წავ­ლე­ბი­ათ, იმას რომ გვა­კითხებთ. ანუ ჩვე­ნი სკო­ლა მი­მარ­თუ­ლია იმა­ზე, რომ რაც აქამ­დე არ წა­გი­კითხავს, არც წა­ი­კითხო. ეს აუცი­ლებ­ლად უნ­და შევ­ც­ვა­ლოთ.
— სკო­ლე­ბის ოპ­ტი­მი­ზა­ცი­ა­ზე თუ ფიქ­რობს სა­მი­ნის­ტ­რო? სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში, ერთ მას­წავ­ლე­ბელ­ზე, სა­შუ­ა­ლოდ, 8 მოს­წავ­ლე მო­დის, ევ­რო­პა­ში, სა­შუ­ა­ლოდ — 11, თურ­ქეთ­ში — 20. თურ­ქე­თი გა­ცი­ლე­ბით წინ არის ჩვენ­ზე. ხომ არ ჯო­ბია სა­მი­ნის­ტ­რომ სკო­ლე­ბის ოპ­ტი­მი­ზა­ცი­ის სა­კითხი და­ა­ყე­ნოს?
— თუ სა­მი­ნის­ტ­რო გა­დაწყ­ვეტს, რომ სოფ­ლე­ბის დაც­ლას შე­უწყოს ხე­ლი, მა­შინ კარ­გი აზ­რი იქ­ნე­ბა სკო­ლე­ბის ოპ­ტი­მი­ზა­ცია და და­ხურ­ვა. ჩვენ გვაქვს ბევ­რი ქვეყ­ნის გა­მოც­დი­ლე­ბა, ვინც გა­ა­ერ­თი­ა­ნა სოფ­ლის სკო­ლე­ბი, მათ შო­რის ჩვენ­თა­ნაც მი­დი­ო­და ერ­თი ათი წლის წინ ეს პრო­ცე­სი და მი­ვი­ღეთ სოფ­ლე­ბის მა­სობ­რი­ვი დაც­ლა იმი­ტომ, რომ რო­გორც კი სო­ფელ­ში არ არის სკო­ლა და ბავ­შ­ვ­მა უნ­და იაროს კი­ლო­მეტ­რე­ბი, სო­ფე­ლი იც­ლე­ბა.
— რა არის ცუ­დი სოფ­ლის დაც­ლა­ში, თუ­კი ეს უკე­თე­სი ცხოვ­რე­ბის­თ­ვის კეთ­დე­ბა?
— ამა­ზე კო­მენ­ტარს არ გა­ვა­კე­თებ, ამ შემ­თხ­ვე­ვა­ში, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა­ზეა სა­უ­ბა­რი.
— იმა­ვე წიგ­ნი­ე­რე­ბის კვლე­ვის მი­ხედ­ვით, ძა­ლი­ან ცუ­დი შე­დე­გი აქვთ სოფ­ლის სკო­ლე­ბის 44%-ს და ქა­ლა­ქის სკო­ლე­ბის 26%-ს, ანუ სკო­ლე­ბის გამ­ს­ხ­ვი­ლე­ბა ცუ­დი არ არის. რაც უფ­რო დი­დია სკო­ლა, ურ­ბა­ნულ ად­გი­ლას, რაც უფ­რო ბევ­რი ბავ­შ­ვია, მით უფ­რო კარგ შე­დეგს აჩ­ვე­ნებს.
— ფუნ­და­მენ­ტუ­რად არას­წო­რი დას­კ­ვ­ნა გაქვთ ისევ. მი­ზე­ზი სხვა რა­მე­შია, ქა­ლა­ქის სკო­ლა­ში ქა­ლა­ქე­ლი მშობ­ლე­ბის შვი­ლე­ბი არი­ან, რომ­ლებ­საც სახ­ლ­ში აქვთ სწრა­ფი ინ­ტერ­ნე­ტი, სხვა სა­შუ­ა­ლე­ბე­ბი და შე­საძ­ლებ­ლო­ბა. მსხვილ ქა­ლა­ქებ­ში უფ­რო მა­ღა­ლია ყვე­ლა­ფერ­ზე წვდო­მა, ფუ­ლიც მე­ტი აქვთ და სხვ.
— თქვენ ახ­სე­ნეთ, რომ არ გვყავს პე­და­გო­გე­ბის საკ­მა­რი­სი რა­ო­დე­ნო­ბა იმის­თ­ვის, რომ ჩა­ვა­ნაც­ვ­ლოთ ისი­ნი, ვინც კვა­ლი­ფი­კა­ცი­ას ვერ და­ა­დას­ტუ­რეს გა­მოც­დე­ბით. იმ 1000 პე­და­გოგს, რომ­ლებ­მაც ჩა­ა­ბა­რეს გა­მოც­დე­ბი, მაგ­რამ დღეს არ არი­ან გა­ნა­წი­ლე­ბუ­ლი სკო­ლებ­ში, არ უნ­და მი­ე­ცეთ შან­სი? იქ­ნებ უკე­თე­სე­ბი არი­ან, იქ­ნებ ას­წავ­ლი­ან სწო­რედ იმ მე­თო­დით, თუნ­დაც, რო­მე­ლიც გoogle-ის­თ­ვის კითხ­ვის დას­მის სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ვა?
— საგ­ნის ცოდ­ნა­სა და პე­და­გო­გო­ბას შო­რის კავ­ში­რი ძა­ლი­ან და­ბა­ლია. თქვენ თუ იტყ­ვით, რომ ადა­მი­ა­ნი, რო­მელ­მაც იცის, მა­გა­ლი­თად, ქი­მია, მი­საშ­ვე­ბია ბავ­შ­ვ­თან, ეს მცდა­რი დას­კ­ვ­ნაა და ის გა­მოც­დაც, რო­მელ­მაც პე­და­გოგს, რო­მელ­მაც იცის ფი­ზი­კა,  სერ­ტი­ფი­ცი­რე­ბუ­ლი უწო­და, მცდა­რია, ეს სის­ტე­მაა მცდა­რი.
— გა­მო­დის, რომ დღეს ასე­თი არ­ჩე­ვა­ნი გვაქვს — ან საგ­ნის ცოდ­ნა, ან პე­და­გო­გი­უ­რი მიდ­გო­მა?
— და­ახ­ლო­ე­ბით ახ­ლოს მი­ვე­დით. მოკ­ლედ, ადა­მი­ა­ნი უნ­და აღ­ვ­ზარ­დოთ, რო­მელ­საც ექ­ნე­ბა შან­სი, ის­წავ­ლოს რა­ღაც. რო­მე­ლია პირ­ვე­ლი? რა თქმა უნ­და, ორი­ვე. სა­დაც გვაქვს არ­ჩე­ვა­ნი, მა­გა­ლი­თად, ქა­ლა­ქის სკო­ლებ­ში, რომ­ლე­ბიც თქვენ ახ­სე­ნეთ, რე­ა­ლუ­რად შე­მო­მა­ვა­ლი მას­წავ­ლე­ბე­ლი გვყავს და არის არ­ჩე­ვა­ნი შრო­მის ბა­ზარ­ზე, ეს ჩა­ნაც­ვ­ლე­ბა მი­დის. ქა­ლა­ქის სკო­ლე­ბი უშ­ვე­ბენ მას­წავ­ლებ­ლებს და იყ­ვა­ნენ ახ­ლებს, პრო­ცე­სი მი­დის და, და­ახ­ლო­ე­ბით,  3-5%-იანი დი­ნე­ბა მიმ­დი­ნა­რე­ობს, რაც აბ­სო­ლუ­ტუ­რად ნორ­მა­ლუ­რია. სა­დაც არ არის შე­მო­მა­ვა­ლი მას­წავ­ლე­ბე­ლი, მა­გა­ლი­თად, სო­ფელ ნა­ბეღ­ლავ­ში, იქ, ბუ­ნებ­რი­ვია, საქ­მე უფ­რო რთუ­ლა­დაა. შე­სა­ბა­მი­სად, ეს აისა­ხე­ბა შე­დე­გებ­ზე.
ლა­პა­რა­კია იმა­ზე, რომ ბევ­რ­გან არ გვაქვს არ­ჩე­ვა­ნი, საგ­ნის ცოდ­ნა ავირ­ჩი­ოთ თუ პე­და­გო­გი­უ­რი მიდ­გო­მა — ჩე­მი შვი­ლი იმ ადა­მი­ანს ჩა­ვა­ბა­რო, ვინც ვი­ცი, რომ ბავ­შ­ვებ­თან კარ­გად ამ­ყა­რებს ურ­თი­ერ­თო­ბას და უმაღ­ლებს მო­ტი­ვა­ცი­ას თუ იმ ადა­მი­ანს, რო­მელ­მაც კარ­გად იცის ფი­ზი­კა. თუ გვყავს ისე­თი მას­წავ­ლე­ბე­ლი, რო­მე­ლიც ორი­ვეს ითავ­სებს, რა თქმა უნ­და, სა­უ­კე­თე­სოა.
— რო­ცა ამ ათას მას­წავ­ლე­ბელს გა­მოც­დას ვა­ბა­რე­ბი­ნებ­დით, რა­ტომ გა­მო­ვუ­ტა­ნეთ ვერ­დიქ­ტი — კი, ბა­ტო­ნო, ჩა­ა­ბა­რე გა­მოც­და, მაგ­რამ შენ პე­და­გო­გი­კა მა­ინც არ გე­ცო­დი­ნე­ბა.
— იმი­ტომ რომ, მცდა­რი სის­ტე­მა გა­ვა­კე­თეთ. ჩვენ ჩავ­თ­ვა­ლეთ, რომ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია საგ­ნის ცოდ­ნა.
— ანუ ყვე­ლა­ფერს ხა­ზი უნ­და გა­და­ვუს­ვათ?
— ყვე­ლა­ფერს არა, მხო­ლოდ იმას, რაც მცდა­რი იყო.
— აუცი­ლებ­ლად უნ­და გკითხოთ ტექ­ნო­ლო­გი­ურ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ზე. ტა­ი­ლან­დ­ში არ­სე­ბობ­და ასე­თი კონ­ცეპ­ტი, რომ მე­ფე ჩუქ­ნი­და თა­ვის ცუდ ქვე­შევ­რ­დომს სპი­ლოს იმ გათ­ვ­ლით, რომ ის მე­ფის­გან სა­ჩუ­ქარს ვერ უარ­ყოფ­და და შე­ნახ­ვა იმ­დე­ნად ძვი­რი და­უჯ­დე­ბო­და, გა­კოტ­რ­დე­ბო­და. მსგავს რა­მეს­თან ხომ არ გვაქვს საქ­მე 60 000-სტუ­დენ­ტი­ა­ნი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის შემ­თხ­ვე­ვა­ში? სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში 180 000 სტუ­დენ­ტია, ანუ ყო­ვე­ლი მე­სა­მე სტუ­დენ­ტი იქ უნ­და სწავ­ლობ­დეს, რაც ავ­ტო­მა­ტუ­რად გა­მო­რიცხავს ამ უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ელი­ტუ­რო­ბას. და­ვუშ­ვათ, უცხო­ე­ლი სტუ­დენ­ტე­ბი­თაც რომ შე­ვავ­სოთ ეს კვო­ტა, პრო­ფე­სო­რე­ბის პრობ­ლე­მაა — 69 000 პრო­ფე­სო­რია, მა­გა­ლი­თად, მჳT-ში (მა­სა­ჩუ­სეტ­სის ტექ­ნო­ლო­გი­ურ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში) 9 ბავ­შ­ვ­ზე ერ­თი პრო­ფე­სო­რი მო­დის და ჩვენ­თან რომ  10 ბავ­შ­ვ­ზე 1 პრო­ფე­სო­რი მო­დი­ო­დეს, გა­მო­დის, რომ 6 000 პრო­ფე­სო­რი გვჭირ­დე­ბა. კარ­გი კომ­პი­უ­ტე­რუ­ლი მეც­ნი­ე­რე­ბე­ბის აკა­დე­მი­უ­რი კომ­პე­ტენ­ცი­ის მქო­ნე პრო­ფე­სო­რი, მა­გა­ლი­თად, გვყავს 30. თუ ჩა­მო­ვიყ­ვანთ ამ პრო­ფე­სო­რებს და, მი­ნი­მუმ, 2 000 ევ­როს გა­და­უხ­დი (მი­ნი­მა­ლუ­რი ანაზღა­უ­რე­ბა, რაც უცხო­ელ პრო­ფე­სორს შე­იძ­ლე­ბა გა­და­უ­ხა­დო), გა­მო­დის, რომ სამინისტროს ბიუჯეტის თითქმის 20% მარ­ტო სა­ხელ­ფა­სო ბი­უ­ჯეტს დას­ჭირ­დე­ბა.
— არ ვი­ცი, რა­ტომ ადა­რებთ მა­სა­ჩუ­სეტს, რო­მე­ლიც მსოფ­ლი­ო­ში ყვე­ლა­ზე ელი­ტა­რუ­ლია და ძვი­რი. მო­დი, შე­ა­და­რეთ ჩვენს რე­გი­ონ­ში უნი­ვერ­სი­ტე­ტებს და იქა­უ­რი პრო­პორ­ცი­ე­ბი ნა­ხეთ — სინ­გა­პუ­რი, ტა­ი­ლან­დი, ჩი­ნე­თი ან სხვ. ჩვენ გარ­შე­მო, სადღაც 1000-კი­ლო­მეტ­რი­ან რა­დი­უ­სის წრე­ში, და­ახ­ლო­ე­ბით 800000000 ადა­მი­ა­ნია, ყვე­ლა­ზე მა­ღა­ლი მოთხოვ­ნაა უმაღ­ლეს გა­ნათ­ლე­ბა­ზე და სწრა­ფად მზარ­დი ბა­ზა­რია. მა­სა­ჩუ­სეტ­ში და ბოს­ტონ­ში კი არ არა, აზი­ა­ში, ანუ ჩვენ გარ­შე­მო 1000 კი­ლო­მეტ­რ­ში, და­ფარ­ვა უმაღ­ლე­სი გა­ნათ­ლე­ბის ყვე­ლა­ზე და­ბა­ლია. აფ­რი­კა არის ყვე­ლა­ზე მზარ­დი ბა­ზა­რი.
— ჩვენ გვაქვს 20 სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტი, რო­მე­ლიც უბე­დურ დღე­შია და რა­ტომ იმათ ოპ­ტი­მი­ზა­ცი­ა­ზე არ ვიზ­რუ­ნოთ და იქი­დან არ გა­ვა­კე­თოთ რა­ღაც, ვიდ­რე ახალ გრან­დი­ო­ზულ პრო­ექტს წა­მო­ვიწყებ­დეთ?
— რა თქმა უნ­და, ვზრუ­ნავთ. სწო­რედ ამას ვა­კე­თებთ თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტ­შიც და ტექ­ნი­კურ უნი­ვერ­სი­ტეტ­შიც.
— სა­ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ე­ბის ბიზ­ნე­სის დაბ­რუ­ნე­ბა გა­მომ­ცემ­ლე­ბის­თ­ვის, ასე­ვე, და­მა­ტე­ბით, გუ­შინ  თქვენ და­ა­ა­ნონ­სეთ, რომ სა­უ­ბა­რია ელექ­ტ­რო­ნულ სა­ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ებ­ზე. თუმ­ცა ამ ყვე­ლა­ფერ­ში, სა­გა­მომ­ცემ­ლო ბიზ­ნე­სის­თ­ვის, გან­სა­კუთ­რე­ბით სა­ინ­ტე­რე­სო იქ­ნე­ბა ფა­სე­ბის მატ­რი­ცა, რო­მე­ლიც თქვენ ახ­სე­ნეთ — 18-19 მი­ლი­ო­ნი ლა­რი, რა­საც სა­მი­ნის­ტ­რო გეგ­მავს, რომ და­ხარ­ჯოს მო­მა­ვალ წელს ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით. რას­თან გვაქვს საქ­მე? ფაქ­ტობ­რი­ვად, ბიზ­ნესს ეცო­დი­ნე­ბა, რის მო­გე­ბას შეძ­ლებს, გა­წე­რი­ლი იქ­ნე­ბა თით­ქ­მის ყვე­ლა­ფე­რი? ამ მო­დელ­ზეა, ბა­ტო­ნო სან­დ­რო, სა­უ­ბა­რი?
— ჩვენ, ის­ტო­რი­უ­ლად, გა­ვი­ა­რეთ ორი ეტა­პი: ერ­თი — თა­ვი­სუ­ფა­ლი ბაზ­რის ეტა­პი, რო­ცა ვი­საც რა უნ­დო­და, იმას აკე­თებ­და სა­ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ებ­ში, მე­ო­რე — სუ­პერ­და­რე­გუ­ლი­რე­ბუ­ლი ბა­ზა­რი, რო­ცა მე (სა­მი­ნის­ტ­რო) ვბეჭ­დავ­დი თვი­თონ, გა­მო­ვარ­თ­მევ­დი წიგნს გა­მომ­ცე­მელს და ვბეჭ­დავ­დი. ორი­ვე რყე­ვამ — ერ­თ­მა და­ა­ზა­რა­ლა მშობ­ლე­ბი და ოჯა­ხე­ბი, მე­ო­რემ — გა­მომ­ცემ­ლე­ბი და სა­გა­მომ­ცემ­ლო ბიზ­ნე­სი. ახ­ლა ვცდი­ლობთ, გა­ვი­დეთ მე­სა­მე ეტაპ­ზე, სა­დაც გა­მომ­ცე­მელს ექ­ნე­ბა ეს ბიზ­ნე­სი, მის ხელ­ში იქ­ნე­ბა ბეჭ­დ­ვის ნა­წი­ლიც, გა­მო­ცე­მის სა­ავ­ტო­რო ნა­წი­ლიც, თუმ­ცა ფა­სე­ბი იქ­ნე­ბა უფ­რო, ასე ვთქვათ, „მო­კე­პი­ლი“, და­რე­გუ­ლი­რე­ბუ­ლი ზღვრუ­ლად, რა­ო­დე­ნო­ბის, ტი­რა­ჟის და თე­მა­ტი­კის მი­ხედ­ვით. ფაქ­ტობ­რი­ვად, ჩვენ ვცდი­ლობთ, გა­მომ­ცემ­ლებ­თან ერ­თად ვი­ცო­დეთ წი­ნას­წარ, ანუ პრა­ის­ლის­ტი უნ­და გა­ვა­კე­თოთ.
 — „აუდი­ტო­რია 115“-თან და­კავ­ში­რე­ბი­თაც გკითხავთ და ამით და­ვას­რუ­ლოთ. ამ შე­კითხ­ვის გა­რე­შე ვერ გა­გიშ­ვებთ. გუ­შინ გვსტუმ­რობ­და თსუ-ს ახა­ლარ­ჩე­უ­ლი რექ­ტო­რი და მთლად კარ­გი ფე­ხი არ გვქო­ნია, იმი­ტომ რომ, ჩვენ­გან რომ წა­ვი­და, სამ­წუ­ხა­როდ, გახ­ს­ნის ცე­რე­მო­ნი­ა­ლი ჩა­ი­შა­ლა. არ­სე­ბობს ამ პრობ­ლე­მის მოგ­ვა­რე­ბის რე­ცეპ­ტი?
— მე მგო­ნია, რომ არ­სე­ბობს და ეს რე­ცეპ­ტი ორ­ნა­წი­ლი­ა­ნია. ერ­თი ნა­წი­ლი — ნე­ბის­მი­ე­რი ად­მი­ნის­ტ­რა­ცია, რო­მე­ლიც არ მო­უს­მენს სტუ­დენ­ტებს უმაღ­ლეს და­წე­სე­ბუ­ლე­ბა­ში, გან­წი­რუ­ლია. ასეა, თუ დე­მოკ­რა­ტი­ას აშე­ნებ. ავ­ტო­რი­ტა­რულ რე­ჟიმ­ში პრობ­ლე­მა არ არის, შენ გა­დაწყ­ვი­ტავ და მე­რე შე­გიძ­ლია იქით თავ­ში ურ­ტყა ვი­ღა­ცებს. ჩვენ ამას მოვ­შორ­დით, იზო­ლი­რე­ბა გა­ვა­კე­თეთ და ვამ­ბობთ, რომ გვინ­და დე­მოკ­რა­ტია, გვინ­და თვით­მ­მარ­თ­ვე­ლო­ბა და და­მო­უ­კი­დებ­ლო­ბა უნი­ვერ­სი­ტე­ტის. წი­ნა რექ­ტო­რე­ბის შემ­თხ­ვე­ვებ­ში ყო­ველ­თ­ვის არ იყო ეს დი­ა­ლო­გი გამ­ჭ­ვირ­ვა­ლე და სტუ­დენ­ტე­ბის მოთხოვ­ნებს, შე­იძ­ლე­ბა, ხან­და­ხან ცო­ტა ზე­და­პი­რუ­ლად უდ­გე­ბო­და ვი­ღაც. ჩვე­ნი და­პი­რე­ბა სწო­რედ ამა­ში მდგო­მა­რე­ობს, ჩე­მი — სა­მი­ნის­ტ­როს მხრი­დან და რექ­ტო­რი­საც, რომ ვა­პი­რებთ მო­ვუს­მი­ნოთ სტუ­დენ­ტებს.
მე­ო­რე სა­კითხია ფორ­მა. გუ­შინ „აუდი­ტო­რია 115“-ის წარ­მო­მად­გენ­ლებ­მა თქვეს, ჩვენ მზად ვართ კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­უ­ლი დი­ა­ლო­გის­თ­ვი­სო. შენ თუ გინ­და, დი­ა­ლო­გი, სხვაგ­ვა­რად უნ­და მო­იქ­ცე. თქვენ რომ მე ტრან­ს­ფა­რან­ტე­ბით დამ­ხ­ვედ­რო­დით და მე­რე გეთ­ქ­ვათ, მო­დი ვი­მე­გობ­რო­თო, ეს არ იქ­ნე­ბო­და მთლად კარ­გი და­საწყი­სი. ჩე­მი რჩე­ვა იქ­ნე­ბო­და, რომ ფორ­მა და­ვა­რე­გუ­ლი­როთ, თო­რემ ში­ნა­არ­სობ­რი­ვად ექ­ვ­სი­ვე მოთხოვ­ნას, რომ­ლე­ბიც  გუ­შინ „აუდი­ტო­რია 115“-მა გა­აჟ­ღე­რა, იპო­ვით, შარ­ვა­ში­ძის ერ­თი თვის წინ და­წე­რილ კონ­ცეფ­ცი­ა­ში.
— შარ­ვა­ში­ძეს არ ენ­დო­ბი­ან იმი­ტომ, რომ დაჰ­პირ­და თვით­მ­მარ­თ­ვე­ლო­ბის სა­კითხის მოგ­ვა­რე­ბას მა­ის­ში. სა­მი­ნის­ტ­რო­ში იყო და ბერ­კე­ტი ჰქონ­და, ეს მა­შინ ვერ მო­ა­ხერ­ხა, ახ­ლა რო­გორ მო­ა­ხერ­ხებს?
— მეც ვი­ყა­ვი ამ პრო­ცეს­ში ჩარ­თუ­ლი და პი­რა­დად შე­ვეს­წა­რი, რო­გორ იც­ვ­ლე­ბო­და მოთხოვ­ნე­ბი შეხ­ვედ­რი­დან შეხ­ვედ­რამ­დე, არ იყო კონ­ს­ტ­რუქ­ცი­უ­ლი გა­რე­მო, ასე ვთქვათ, შე­თან­ხ­მე­ბის მი­საღ­წე­ვად და ეს ძა­ლი­ან სამ­წუ­ხა­როა. მე ძა­ლი­ან ვწუხ­ვარ, რო­დე­საც ძა­ლა­დო­ბის გზას ირ­ჩევს ვინ­მე. მგო­ნია, რომ ჩვენს ქვე­ყა­ნას ეს არ სჭირ­დე­ბა და მე­ო­რე მხრივ, ძა­ლი­ან ვწუხ­ვარ, რო­დე­საც ერ­თი რა­მე ით­ქ­მე­ბა სა­ჯა­როდ და მე­ო­რე — კერ­ძო სა­უ­ბარ­ში.


მო­ამ­ზა­და ლა­ლი თვა­ლა­ბე­იშ­ვილ­მა
tv პირველის ეთერში „საქმიანი დილის“ სტუმრის ფომატში გამართული საუბრის მიხედვით

11(925)N