გამოდის 1998 წლიდან
2018-02-14
ნა­ხე­ვარ სა­უ­კუ­ნე­ზე მე­ტი უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში


ქარ­თუ­ლი მეც­ნი­ე­რე­ბის, სუ­ლი­ე­რე­ბი­სა და კულ­ტუ­რის უმ­თავ­რეს კე­რას, თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტეტს, წელს და­არ­სე­ბი­დან ერ­თი სა­უ­კუ­ნე უს­რულ­დე­ბა. შე­მიძ­ლია ვთქვა, რომ ამ ერ­თი სა­უ­კუ­ნი­დან, ორ­მოც­და­ათ წელ­ზე მე­ტი ჩე­მი ცხოვ­რე­ბი­სა გა­ტა­რე­ბუ­ლი მაქვს უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში და, ამ­დე­ნად, უნი­ვერ­სი­ტე­ტი ჩემ­თ­ვის გა­ცი­ლე­ბით მე­ტია, ვიდ­რე ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი სას­წავ­ლო და­წე­სე­ბუ­ლე­ბა.
სა­ი­უ­ბი­ლეო დღე­ებ­ში ყვე­ლა უნი­ვერ­სი­ტე­ტე­ლი თვალს ავ­ლებს იმ ძნელ, სა­უ­კუ­ნო­ვან გზას, ჩვენ­მა უნი­ვერ­სი­ტეტ­მა რომ ტრი­უმ­ფა­ლუ­რად გან­ვ­ლო, ფიქ­რობს იმ სა­კითხებ­ზე, რაც ჩვენს აწმყო­სა და მო­მა­ვალს უკავ­შირ­დე­ბა. ბუ­ნებ­რი­ვია, ჩემ­თ­ვი­საც ამ დღე­ებ­ში გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ხიბ­ლი ეძ­ლე­ვა სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო ცხოვ­რე­ბი­დან მახ­სოვ­რო­ბა­ში შე­მო­ნა­ხულ ეპი­ზო­დებს, რო­მელ­თაც მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი რო­ლი შე­ას­რუ­ლეს ჩე­მი პი­როვ­ნე­ბის ფორ­მი­რე­ბის პრო­ცეს­ში. ამას­თა­ნა­ვე მთე­ლი სიმ­წ­ვა­ვით იწევს წი­ნა პლან­ზე სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო ცხოვ­რე­ბას­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ზო­გი­ერ­თი მტკივ­ნე­უ­ლი სა­კითხი. ბო­ლო წლე­ბია, ჩვენს ქვე­ყა­ნა­ში გაძ­ლი­ერ­და საზღ­ვარ­გა­რეთ გა­ნათ­ლე­ბის მი­ღე­ბის პრო­პა­გან­და, უამ­რა­ვი აპო­ლო­გე­ტი გა­მო­უჩ­ნ­და საზღ­ვარ­გა­რეთ მი­ღე­ბულ სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო გა­ნათ­ლე­ბას.  ტე­ლე­რეკ­ლა­მებ­ში თუ ზო­გი­ერ­თი გა­ნათ­ლე­ბის მეს­ვე­უ­რის ან მა­ღალ­ჩი­ნოს­ნის გა­მოს­ვ­ლებ­ში, ფაქ­ტობ­რი­ვად, ქა­და­გე­ბენ იმას, რომ თუ გნე­ბავთ მი­ი­ღოთ სრულ­ფა­სო­ვა­ნი სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო გა­ნათ­ლე­ბა,  უცხო­ეთს უნ­და მი­ა­შუ­როთ. უნ­და მო­გახ­სე­ნოთ, რომ ეს ძა­ლი­ან ცუ­დი ტენ­დენ­ციაა. დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლი ვარ, ივა­ნე ჯა­ვა­ხიშ­ვილს რომ გა­ე­გო ეს, საკ­მა­ოდ არა­სა­ხარ­ბი­ე­ლო აზ­რი შე­ექ­მ­ნე­ბო­და ქარ­თუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ე­ბის მზად­ყოფ­ნა­ზე, ხე­ლი შე­ეწყო სა­კუ­თარ ქვე­ყა­ნა­ში მა­ღა­ლი დო­ნის სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო გა­ნათ­ლე­ბის პი­რო­ბე­ბის შექ­მ­ნი­სათ­ვის. მა­შინ, რო­დე­საც მის მი­ერ და­არ­სე­ბუ­ლი უნი­ვერ­სი­ტე­ტი ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რებს სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში, ახალ­გაზ­რ­დებს მო­უ­წო­დე­ბენ, სრუ­ლ­­ფა­სო­ვა­ნი სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო გა­ნათ­ლე­ბის მი­სა­ღე­ბად გა­ე­შუ­რონ საზღ­ვარ­გა­რეთ. საქ­მე ის გახ­ლავთ, რომ ჩვენ­თან არას­წო­რი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბაა სრულ­ყო­ფი­ლი სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო გა­ნათ­ლე­ბის მი­მართ. ზო­გი­ერ­თებს ჰგო­ნი­ათ, რომ თუ­კი უცხო­ეთ­ში არ მი­ი­ღებ გა­ნათ­ლე­ბას,  არ ჩა­ით­ვ­ლე­ბი სრულ­ფა­სო­ვან უნი­ვე­რსი­ტეტ­დამ­თავ­რე­ბუ­ლად. მე პი­რა­დად, სრუ­ლი პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბით შე­მიძ­ლია ვთქვა, რომ რო­დე­საც შე­მო­ვე­დი უნი­ვე­რსი­ტეტ­ში, თა­ვი­სი სა­მეც­ნი­ე­რო პო­ტენ­ცი­ა­ლით, ჩვე­ნი უნი­ვერ­სი­ტე­ტი ტოლს არ უდებ­და მსოფ­ლი­ოს არც ერთ წამ­ყ­ვან უნი­ვერ­სი­ტეტს.  უნი­ვერ­სი­ტე­ტის დე­რეფ­ნებ­ში და­დი­ოდ­ნენ ისე­თი აღი­ა­რე­ბუ­ლი წარ­მო­მად­გენ­ლე­ბი ჩვე­ნი მეც­ნი­ე­რე­ბი­სა, რო­გო­რე­ბიც იყ­ვ­ნენ: აკა­კი შა­ნი­ძე, კორ­ნე­ლი კე­კე­ლი­ძე, ივა­ნე ბე­რი­ტაშ­ვი­ლი, შალ­ვა ნუ­ცუ­ბი­ძე, სი­მონ ყა­უხ­ჩიშ­ვი­ლი, ილია ვე­კუა. ყვე­ლას ჩა­მოთ­ვ­ლა გა­მი­ჭირ­დე­ბა. ეს იყო ძა­ლი­ან დი­დი სტი­მუ­ლის მომ­ცე­მი ჩვენ­თ­ვის, რად­გან ვხვდე­ბო­დით, რომ დი­დი მეც­ნი­ე­რე­ბის, მათ შო­რის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის და­მა­არ­სებ­ლე­ბის, გა­რე­მო­ში ვიზ­რ­დე­ბო­დით, რომ ჩვენს სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბად ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბა­ში, მსოფ­ლი­ოს სა­ხე­ლის მქო­ნე პრო­ფე­სო­რე­ბი მო­ნა­წი­ლე­ობ­დ­ნენ.  
ბევ­რ­ჯერ მო­მი­წია საზღ­ვარ­გა­რეთ ყოფ­ნა, ხან სა­მეც­ნი­ე­რო მივ­ლი­ნე­ბით, ხა­ნაც მოწ­ვე­უ­ლი პრო­ფე­სო­რის რან­გ­ში. არც ერ­თხელ, არ­ცერთ ქვე­ყა­ნა­ში, არ მი­ფიქ­რია, რომ ქარ­თულ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში მი­ღე­ბუ­ლი გა­ნათ­ლე­ბა არ არის საკ­მა­რი­სი იმი­სათ­ვის, თა­ვი ევ­რო­პე­ლი  მეც­ნი­ე­რე­ბის თა­ნას­წორ კო­ლე­გად მეგ­რ­ძ­ნო. პი­რი­ქით, ზოგ­ჯერ ჩვე­ნი სა­უ­ნი­ვერ­სი­ტე­ტო გა­ნათ­ლე­ბის უპი­რა­ტე­სო­ბაც კი და­მი­ნა­ხავს, გან­სა­კუთ­რე­ბით უნი­ვერ­სა­ლუ­რი გა­ნათ­ლე­ბის სა­კითხებ­ში. ჩე­მი სპე­ცი­ა­ლო­ბა კლა­სი­კუ­რი ფი­ლო­ლო­გიაა, მაგ­რამ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში საკ­მა­ოდ კარ­გი ზო­გა­დი ფი­ლო­ლო­გი­უ­რი გა­ნათ­ლე­ბა მი­ვი­ღე, იმი­ტომ, რომ წამ­ყ­ვა­ნი მეც­ნი­ე­რე­ბის ლექ­ცი­ებს ვის­მენ­დი, ურ­თი­ერ­თო­ბა მქონ­და ისეთ ფი­გუ­რებ­თან, რო­გო­რე­ბიც იყ­ვ­ნენ: გი­ორ­გი ახ­ვ­ლე­დი­ა­ნი, თა­მაზ გამ­ყ­რე­ლი­ძე, გი­ვი მა­ჭა­ვა­რი­ა­ნი, ბა­ქარ გი­გი­ნე­იშ­ვი­ლი... უნ­და დავ­ძ­ლი­ოთ გა­ტა­ცე­ბა ყვე­ლა­ფე­რი უცხო­უ­რით, რაც ბო­ლო ხა­ნებ­ში ენა­შიც შე­მოგ­ვე­პა­რა — თუ ად­რე, მთელ რიგ შემ­თხ­ვე­ვებ­ში, ვე­ლუ­რი და­ჟი­ნე­ბით ქარ­თულ­ში შე­მო­დი­ო­და რუ­სუ­ლი ტერ­მი­ნო­ლო­გია, ახ­ლა მი­სი ად­გი­ლი ინ­გ­ლი­სურ­მა და­ი­კა­ვა, მა­ში­ნაც კი, რო­დე­საც შე­სა­ნიშ­ნა­ვი ქარ­თუ­ლი შე­სატყ­ვი­სე­ბი მოგ­ვე­პო­ვე­ბა.
უნი­ვერ­სი­ტეტ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ყვე­ლა­ზე მკა­ფიო მო­გო­ნე­ბა პირ­ვე­ლად ჩა­ტა­რე­ბუ­ლი ლექ­ციაა ან­ტი­კუ­რი ლი­ტე­რა­ტუ­რის ის­ტო­რი­ა­ში. მა­შინ ახალ­გა­ზ­რ­და ვი­ყა­ვი, ას­პი­რან­ტუ­რის პირ­ვე­ლი კურ­სის სტუ­დენ­ტი. ჩემ­მა ხელ­მ­ძღ­ვა­ნელ­მა, პრო­ფე­სორ­მა პან­ტე­ლე­ი­მონ ბე­რა­ძემ შე­მომ­თა­ვა­ზა, რომ სა­ღა­მოს დას­წ­რე­ბულ გან­ყო­ფი­ლე­ბა­ზე წა­მე­კითხა ლექ­ცია. წარ­მო­გიდ­გე­ნი­ათ, თა­ვად სტუ­დენტს უნ­და მო­მემ­ზა­დე­ბი­ნა სა­ლექ­ციო კურ­სი და წარ­ვ­მ­დ­გა­რი­ყა­ვი აუდი­ტო­რი­ის წი­ნა­შე. რა თქმა უნ­და, მო­ვემ­ზა­დე, კარ­გად გა­ვი­აზ­რე სა­კითხი, რომ ლექ­ცია ზე­პი­რად წარ­მე­მარ­თა. ეს ჩვე­ვა დღემ­დე მომ­ყ­ვე­ბა და მომ­წონს, რად­გან იმ­პ­რო­ვი­ზა­ცი­ის მეტ სა­შუ­ა­ლე­ბას იძ­ლე­ვა.
სი­ტუ­ა­ცია ასე­თი იყო: შევ­დი­ვარ აუდი­ტო­რი­ა­ში, სა­დაც მხვდე­ბი­ან ასა­კით ჩემ­ზე ბევ­რად უფ­რო­სი ადა­მი­ა­ნე­ბი. და­მი­ნა­ხეს თუ არა, გულ­თ­ბი­ლად მომ­მარ­თეს — მო­დი შვი­ლო, მობ­რ­ძან­დი. მეც მი­ვე­დი კა­თედ­რას­თან და და­ვიწყე ლექ­ცია „რა მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა აქვს მე­ო­ცე სა­უ­კუ­ნე­ში, ტექ­ნი­კი­სა და პროგ­რე­სის სა­უ­კუ­ნე­ში, ან­ტი­კუ­რი ლი­ტე­რა­ტუ­რის ის­ტო­რი­ის შეს­წავ­ლას (შე­სა­ვა­ლი კურ­სი)“. ამ დროს ჩე­მი ხელმ­ძღ­ვა­ნე­ლი დე­რე­ფან­ში და­დი­ო­და, რომ სხვა აუდი­ტო­რი­ე­ბი­დან გა­მო­სულ სტუ­დენ­ტებს არ ეხ­მა­უ­რათ და ჩემ­თ­ვის ხე­ლი არ შე­ე­შა­ლათ. ჩა­ვა­ტა­რე პირ­ვე­ლი სა­ა­თი და რო­ცა შეს­ვე­ნე­ბის შემ­დეგ შე­ვე­დი აუდი­ტო­რი­ა­ში მა­შინ­ვე ვიგ­რ­ძე­ნი, რომ აუდი­ტო­რი­ას­თან ურ­თი­ერ­თო­ბა­ში რა­ღაც შე­იც­ვა­ლა. ის ლექ­ცია და­ვას­რუ­ლე და ყვე­ლა­ფე­რი რომ კარ­გად ჩა­ტარ­და იმით მივ­ხ­ვ­დი, რომ „შვი­ლოს“ ნაც­ვ­ლად „ბა­ტო­ნო­ბით“ მომ­მარ­თავ­დ­ნენ. ამის შემ­დეგ, შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, რომ ყვე­ლა დის­ციპ­ლი­ნა­ში მაქვს ლექ­ცი­ე­ბის კურ­სი ჩა­ტა­რე­ბუ­ლი, რაც ჩემს დარ­გ­თან, კლა­სი­კურ ფი­ლო­ლო­გი­ას­თან არის და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი. ვას­წავ­ლი­დი ძველ­ბერ­ძ­ნულს, ლა­თი­ნურს, ვკითხუ­ლობ­დი ან­ტი­კუ­რი ლი­ტე­რა­ტუ­რის ის­ტო­რი­ას, ბერ­ძ­ნულ მი­თო­ლო­გი­ას,  ან­ტი­კუ­რი ცი­ვი­ლი­ზა­ცი­ის ის­ტო­რი­ას, ბერ­ძ­ნულ ენათ­მეც­ნი­ე­რე­ბას და ბევრ სხვა კურსს.
მინ­და გა­ვიხ­სე­ნო კი­დევ ერ­თი ეპი­ზო­დი. რო­დე­საც უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში და­იწყო შე­მობ­რუ­ნე­ბა ტექ­ნი­კუ­რი სა­შუ­ა­ლე­ბე­ბის გა­მო­ყე­ნე­ბი­სა­კენ სა­ლექ­ციო კურ­სებ­ში, ერთ-ერ­თ­მა პირ­ველ­მა დავ­ს­ვი სა­კითხი, რომ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში ჩა­ტა­რე­ბუ­ლი­ყო სა­ჯა­რო ლექ­ცი­ე­ბის ციკ­ლი: „მსოფ­ლიო ცი­ვი­ლი­ზა­ცი­ის ის­ტო­რია“. ასეც მოხ­და. სხვა­დას­ხ­ვა პე­რი­ო­დებ­ზე სა­უბ­რობ­დ­ნენ  სხვა­დას­ხ­ვა ლექ­ტო­რე­ბი. თვალ­სა­ჩი­ნო­ე­ბად ვი­ყე­ნებ­დით სლა­ი­დებს, მა­შინ სხვა სა­შუ­ა­ლე­ბა არ იყო (3 000-მდე სლა­ი­დი და­ვამ­ზა­დე­ბი­ნეთ მარ­ტო ან­ტი­კუ­რი კულ­ტუ­რის ლექ­ცი­ის­თ­ვის). ყვე­ლა­ნი ვღე­ლავ­დით, რად­გან ამ ლექ­ცი­ე­ბის შე­სა­ხებ სხვა და­წე­სე­ბუ­ლე­ბებ­შიც გა­მო­იკ­რა გან­ცხა­დე­ბე­ბი. ლექ­ცი­ე­ბი ტარ­დე­ბო­და კვი­რა­ში ერ­თხელ, ხუთ­შა­ბა­თო­ბით, სა­ღა­მოს 7 სა­ათ­ზე. ციკ­ლი და­იწყო ჩე­მი ლექ­ცი­ით. წარ­მო­იდ­გი­ნეთ, შე­დი­ხარ უნი­ვერ­სი­ტე­ტის სა­აქ­ტო დარ­ბაზ­ში, რო­მე­ლიც 800-მდე კაცს იტევს და ხე­დავ, რომ არა­მარ­ტო სა­აქ­ტო დარ­ბა­ზია სავ­სე, გა­სას­ვ­ლე­ლებ­შიც ხალ­ხის ტე­ვა არ არის. ასე იყო ყო­ველ ხუთ­შა­ბათს, ამ ლექ­ცი­ე­ბის მი­მართ ინ­ტე­რე­სი არ გა­ნე­ლე­ბუ­ლა მთე­ლი სას­წავ­ლო წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში, იგი ლექ­ცი­ე­ბის ერთ-ერთ პო­პუ­ლა­რულ კურ­სად იქ­ცა ქა­ლაქ­ში. ვკითხუ­ლობ­დით: მე, ჩე­მი კო­ლე­გა, აწ­გარ­დაც­ვ­ლი­ლი ალექ­სან­დ­რე ალექ­სი­ძე, ვახ­ტანგ ბე­რი­ძემ, ჩვე­ნი თხოვ­ნით, რე­ნე­სან­სულ კულ­ტუ­რა­ზე წა­ი­კითხა ლექ­ცი­ე­ბი. სა­ინ­ტე­რე­სო ის არის, რომ წლე­ბის შემ­დეგ, რო­ცა ასა­კი­სა და ჯან­მ­რ­თე­ლო­ბის მდგო­მა­რე­ო­ბის გა­მო, ხში­რად მი­წევს ექი­მებ­თან ვი­ზი­ტე­ბი, და რო­ცა მე­უბ­ნე­ბი­ან, მე თქვენს ლექ­ცი­ებს ვეს­წ­რე­ბო­დიო, სწო­რედ იმ დროს გუ­ლის­ხ­მო­ბენ, რა­ზეც გი­ამ­ბეთ. ეს ლექ­ცი­ე­ბი და­ე­დო სა­ფუძ­ვ­ლად, შემ­დ­გომ ჩემს მრა­ვალ­ტო­მე­ულ „ბერ­ძ­ნულ ცი­ვი­ლი­ზა­ცი­ას“. ასე რომ, ამ ლექ­ცი­ე­ბის კვა­ლი დღემ­დე მომ­ყ­ვე­ბა და მახ­სე­ნებს ჩე­მი ცხოვ­რე­ბის იმ პე­რი­ოდს, რო­დე­საც ძა­ლა შემ­წევ­და, ლექ­ცი­ით ასო­ბით სხვა­დას­ხ­ვა პრო­ფე­სი­ი­სა და მის­წ­რა­ფე­ბე­ბის მქო­ნე მსმე­ნე­ლი და­მე­ინ­ტე­რე­სე­ბი­ნა.
კი­დევ ერ­თი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი რამ მინ­და გა­ვიხ­სე­ნო: გა­სუ­ლი სა­უ­კუ­ნის 60-იან წლებ­ში ჩვენ­მა უნი­ვერ­სი­ტეტ­მა გზა გა­უხ­ს­ნა საზღ­ვარ­გა­რე­თის უნი­ვერ­სი­ტე­ტებ­თან ურ­თი­ერ­თო­ბებს და ეს იყო ძა­ლი­ან დი­დი მოვ­ლე­ნა. გა­ფორ­მ­და ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბა იენის უნი­ვერ­სი­ტეტ­თან, გაგ­ვეხ­ს­ნა გზა ევ­რო­პი­სა­კენ. ბევრ ჩვენს მეც­ნი­ერს მი­ე­ცა სა­შუ­ა­ლე­ბა სა­კუ­თა­რი ძა­ლე­ბი მო­ე­სინ­ჯა ევ­რო­პულ ას­პა­რეზ­ზე.  ჩე­მი სტუ­დენ­ტო­ბის დროს, რო­დე­საც რო­მე­ლი­მე მეც­ნი­ერ­ზე იტყოდ­ნენ, ჰა­ი­დელ­ბერ­გ­ში აქვს მოს­მე­ნი­ლი ამა და ამ ლექ­ტო­რის ლექ­ციაო, ეს ით­ვ­ლე­ბო­და ამ ადა­მი­ა­ნის სა­ო­ცარ უპი­რა­ტე­სო­ბად ჩვენ წი­ნა­შე. ახ­ლა რამ­დე­ნი ჩე­მი კო­ლე­გა და უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­ფე­სო­რი არა­თუ ის­მენს, არა­მედ თა­ვად ატა­რებს ლექ­ცი­ებს იქ და დი­დი წარ­მა­ტე­ბი­თაც. ასე რომ, გარ­კ­ვე­უ­ლი თვალ­საზ­რი­სით, შე­იც­ვა­ლა ის ბა­ზი­სი, რა­ზეც იგე­ბა ჩვე­ნი წარ­მოდ­გე­ნა მეც­ნი­ე­რის ღირ­სე­ბის შე­სა­ხებ.
და­ბო­ლოს, ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი, რაც გა­მი­კე­თე­ბია, ვფიქ­რობ ის ინ­ს­ტი­ტუ­ტია, რომ­ლის და­ფუძ­ნე­ბა­შიც გარ­კ­ვე­უ­ლი წვლი­ლი მი­მიძღ­ვის და რო­მელ­საც ვხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობ­დი ოცი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში. ეს არის კლა­სი­კუ­რი ფი­ლო­ლო­გი­ის, ბი­ზან­ტი­კის­ტი­სა და ნე­ოგ­რე­ცის­ტი­კის ინ­ს­ტი­ტუ­ტი. სა­ინ­ტე­რე­სოა მი­სი და­არ­სე­ბის ის­ტო­რია: რო­ცა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში სა­ბერ­ძ­ნე­თის სა­ელ­ჩო გა­იხ­ს­ნა, თბი­ლის­ში ჩა­მო­ვი­და პირ­ვე­ლი ელ­ჩი ტა­სოს კრი­ე­კუ­კი­სი, ალ­ბათ ერთ-ერ­თი ყვე­ლა­ზე გა­ნათ­ლე­ბუ­ლი და კულ­ტუ­რუ­ლი კა­ცი, რო­მე­ლიც შემ­ხ­ვედ­რია ცხოვ­რე­ბა­ში. პირ­ვე­ლი საქ­მი­ა­ნი ვი­ზი­ტი თსუ-ში გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლა. მას გა­გე­ბუ­ლი ჰქონ­და, რომ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში გვაქვს სა­ხე­ლო­ვა­ნი ის­ტო­რი­ის მქო­ნე კლა­სი­კუ­რი ფი­ლო­ლო­გი­ის კა­თედ­რა, რო­მელ­საც იმ­ხა­ნად მე ვხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობ­დი და ამა­ვე დროს ვი­ყა­ვი უნი­ვერ­სი­ტე­ტის პრო­რექ­ტო­რიც, რომ გავ­ხ­სე­ნით ახა­ლი ბერ­ძ­ნუ­ლი ფი­ლო­ლო­გი­ის გან­ყო­ფი­ლე­ბა. შეხ­ვედ­რი­სას მკითხა, რა შე­მიძ­ლია გა­ვა­კე­თო თქვე­ნი დარ­გის­თ­ვის და, ზო­გა­დად, უნი­ვერ­სი­ტე­ტის­თ­ვი­სო. მე ვუ­პა­სუ­ხე, რომ ყვე­ლა­ზე უფ­რო მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი იქ­ნე­ბა თუ მო­ვა­ხერ­ხებთ და გავ­ხ­ს­ნით ინ­ს­ტი­ტუტს, რო­მე­ლიც გა­ა­ერ­თი­ა­ნებს კლა­სი­კურ ფი­ლო­ლო­გი­ას­თან და­კავ­ში­რე­ბულ ყვე­ლა დარგს და ეს მოხ­დე­ბა უნი­ვერ­სი­ტე­ტის წი­აღ­ში, რა­ზეც დი­დი ხა­ნია ოც­ნე­ბო­ბენ ქარ­თ­ვე­ლი ელი­ნო­ლო­გე­ბი. ახ­ლა ბევ­რი ინ­ს­ტი­ტუ­ტია უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში, მა­შინ სას­წავ­ლო და სა­მეც­ნი­ე­რო მუ­შა­ო­ბა­ზე ორი­ენ­ტი­რე­ბუ­ლი და­წე­სე­ბუ­ლე­ბე­ბი გა­მიჯ­ნუ­ლი იყო — მეც­ნი­ე­რუ­ლი კვლე­ვე­ბის­თ­ვის აკა­დემი­ის სა­მეც­ნი­ე­რო ინ­ს­ტი­ტუ­ტე­ბი არ­სე­ბობ­და, ხო­ლო უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში მუ­შა­ობ­დ­ნენ, ძი­რი­თა­დად, სას­წავ­ლო პრო­ცეს­ზე კონ­ცენ­ტ­რი­რე­ბუ­ლი კა­თედ­რე­ბი და ლა­ბო­რა­ტო­რი­ე­ბი. თსუ-ში მხო­ლოდ ორად ორი ინ­ს­ტი­ტუ­ტი ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რებ­და, ერ­თი — ილია ვე­კუ­ას მი­ერ და­არ­სე­ბუ­ლი გა­მო­ყე­ნე­ბი­თი მა­თე­მა­ტი­კის  ინ­ს­ტი­ტუ­ტი, მე­ო­რე — აკა­დე­მი­კო­სე­ბის, ნო­დარ ამაღ­ლო­ბე­ლი­სა და ალ­ბერტ თავ­ხე­ლი­ძის მი­ერ და­არ­სე­ბუ­ლი მა­ღა­ლი ენერ­გი­ე­ბის ფი­ზი­კის ლა­ბო­რა­ტო­რია, რო­მე­ლიც შემ­დეგ ინ­ს­ტი­ტუ­ტად გა­და­კეთ­და, იმ დროს ჰუ­მა­ნი­ტა­რულ დარ­გებ­ში ინ­ს­ტი­ტუ­ტე­ბის შექ­მ­ნა­ზე ოც­ნე­ბაც არ შე­იძ­ლე­ბო­და. და აი, ამ ფონ­ზე, ელჩს ვთხო­ვე, დაგ­ვ­ხ­მა­რე­ბო­და კლა­სი­კუ­რი ფი­ლო­ლო­გი­ის, ბი­ზან­ტი­კის­ტი­სა და ნე­ოგ­რე­ცის­ტი­კის ინ­ს­ტი­ტუ­ტის შექ­მ­ნა­ში. ელ­ჩი მიხ­ვ­და, რა მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა ჰქონ­და ამ თხოვ­ნას და მკითხა, რა თან­ხა იქ­ნე­ბო­და ამის­თ­ვის სა­ჭი­რო. რო­გორც პრო­რექ­ტო­რი ასე თუ ისე გარ­კ­ვე­უ­ლი ვი­ყა­ვი ასეთ სა­კითხებ­ში და ვუთხა­რი, რომ დაჯ­დე­ბა, და­ახ­ლო­ე­ბით, 200 000 დო­ლა­რი, იმ დრო­ის­თ­ვის ეს კო­ლო­სა­ლუ­რი თან­ხა იყო, მაგ­რამ თუ საქ­მე გა­მო­ვი­დო­და, მინ­დო­და, რომ სა­ნი­მუ­შო ინ­ს­ტი­ტუ­ტი დაგ­ვე­არ­სე­ბი­ნა. ელჩს უარი არ უთ­ქ­ვამს, მაგ­რამ მო­ინ­დო­მა ენა­ხა, სად შე­იძ­ლე­ბო­და გახ­ს­ნი­ლი­ყო ინ­ს­ტი­ტუ­ტი. და­ვიწყეთ უნი­ვერ­სი­ტე­ტის კორ­პუ­სებ­ში სი­ა­რუ­ლი, მაგ­რამ არც ერ­თი შე­ნო­ბა არ მო­ე­წო­ნა, მე­რე სა­მე­ურ­ნეო დარ­გ­ში პრო­რექ­ტორ­მა, რო­მე­ლიც თან გვახ­ლ­და, მითხ­რა ხომ არ ვაჩ­ვე­ნოთ მერ­ვე კორ­პუ­სიო (ყო­ფი­ლი ნა­ხე­ვარ­გამ­ტა­რე­ბის ინ­ს­ტი­ტუ­ტი), რო­მე­ლიც აშე­ნე­ბუ­ლია ფსევ­დოკ­ლა­სი­ცის­ტურ სტილ­ში. და მარ­თ­ლაც, რო­ცა შე­ნო­ბას მი­ვა­დე­ქით, შე­ვატყ­ვე, რომ ელჩს სა­ხე გა­ე­ბად­რა და უყოყ­მა­ნოდ დაგ­ვ­თან­ხ­მ­და. იმ წელს მე ვი­ა­ვად­მ­ყო­ფე და სა­ა­ვად­მ­ყო­ფო­დან ახალ­გა­მო­სულს მატყო­ბი­ნე­ბენ, რომ სა­ბერ­ძ­ნე­თის ელ­ჩი გე­ძებ­სო. რო­ცა და­ვუ­კავ­შირ­დი, მა­უწყა, რომ იშო­ვა სა­ჭი­რო თან­ხა და შეგ­ვიძ­ლია და­ვიწყოთ სა­თა­ნა­დო სა­მუ­შა­ო­ე­ბი. მახ­სოვს, მი­ვე­დი თსუ-ს მა­შინ­დელ რექ­ტორ­თან, ჩემს კარგ მე­გო­ბარ­თან, რო­ინ მეტ­რე­ველ­თან და ვუთხა­რი, რომ გვეძ­ლე­ვა შან­სი, გავ­ხ­ს­ნათ სა­ნი­მუ­შო ინ­ს­ტი­ტუ­ტი და რომ ამი­სათ­ვის სა­ჭი­როა მერ­ვე კორ­პუს­ში რე­მონ­ტის დაწყე­ბა.  დღემ­დე მახ­სოვს მი­სი სიტყ­ვე­ბი: ოღონდ შენ კარ­გად იყა­ვი და სა­დაც გინ­და და რო­გორც გინ­და ისე გა­ვა­კე­თოთ ყვე­ლა­ფე­რი. ის მა­შინ­ვე მიხ­ვ­და, რა მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან საქ­მეს ეყ­რე­ბო­და სა­ფუძ­ვე­ლი. რე­მონ­ტი მა­ლე­ვე და­ვამ­თავ­რეთ ჩვენ­თ­ვის გა­მო­თა­ვი­სუფ­ლე­ბულ ოთა­ხებ­ში და ინ­ს­ტი­ტუტ­მა მუ­შა­ო­ბა და­იწყო. რაც მთა­ვა­რია, ეს იყო კარ­გი მა­გა­ლი­თი ჩვე­ნი კო­ლე­გე­ბის­თ­ვის, რომ ჰუ­მა­ნი­ტა­რულ მეც­ნი­ე­რე­ბებ­შიც შე­საძ­ლე­ბე­ლია უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში სას­წავ­ლო-სა­მეც­ნი­ე­რო ინ­ს­ტი­ტუ­ტის და­არ­სე­ბა, რი­სი ერ­თ­გ­ვა­რი მო­დე­ლიც შე­იძ­ლე­ბო­და ჩვე­ნი ინ­ს­ტი­ტუ­ტი გამ­ხ­და­რი­ყო.  გარ­და კე­თილ­მოწყო­ბი­ლი აუდი­ტო­რი­ე­ბი­სა, შე­იქ­მ­ნა სპე­ცი­ა­ლი­ზე­ბუ­ლი ბიბ­ლი­ო­თე­კა, ჩვენს დარ­გ­ში ერთ-ერ­თი უდი­დე­სი აღ­მო­სავ­ლეთ ევ­რო­პა­ში. სა­ინ­ტე­რე­სო ისაა, რომ უცხო­უ­რი უნი­ვერ­სი­ტე­ტე­ბი, რო­ცა იგებ­დ­ნენ ჩვე­ნი ინ­ს­ტი­ტუ­ტის და­არ­სე­ბის შე­სა­ხებ, სი­ხა­რუ­ლით გვიგ­ზავ­ნიდ­ნენ წიგ­ნებს, უნი­კა­ლურ გა­მო­ცე­მებს, რა თქმა უნ­და, სა­ჩუქ­რად. რამ­დე­ნი­მე წლის წინ, რო­ცა სა­ბერ­ძ­ნე­თის პრე­ზი­დენ­ტი, მი­სი აღ­მა­ტე­ბუ­ლე­ბა სტე­ფა­ნო­პუ­ლო­სი სტუმ­რობ­და სა­ქარ­თ­ვე­ლოს, თა­ვა­დაც დი­დი ბიბ­ლი­ო­ფი­ლი, ჩვე­ნი ბიბ­ლი­ო­თე­კის დათ­ვა­ლი­ე­რე­ბი­სას გაკ­ვირ­ვე­ბულ­მა აღი­ა­რა, რომ ასე­თი წიგ­ნე­ბი სა­ბერ­ძ­ნე­თის ბიბ­ლი­ო­თე­კე­ბის­თ­ვი­საც კი იშ­ვი­ა­თო­ბაა.
ინ­ს­ტი­ტუ­ტის სრულ­ფა­სო­ვა­ნი ფუნ­ქ­ცი­ო­ნი­რე­ბი­სათ­ვის აუცი­ლე­ბელ კი­დევ ერთ ფაქ­ტორ­ზეც მინ­და გი­ამ­ბოთ. სა­ბერ­ძ­ნე­თის მხა­რემ პორ­ტა­ტუ­ლი სა­დუბ­ლი­კა­ციო აპა­რა­ტე­ბი ჩა­მოგ­ვი­ტა­ნა, რა­მაც, იმ დრო­ი­სათ­ვის (90-იანი წლე­ბი), ჩვე­ნი დარ­გის გა­დარ­ჩე­ნის სა­შუ­ა­ლე­ბა მოგ­ვ­ცა — შევ­ქ­მე­ნით სა­გა­მომ­ცემ­ლო პროგ­რა­მა „ლო­გო­სი“ და შე­სა­ბა­მი­სად, ავაწყ­ვეთ წიგ­ნე­ბის ბეჭ­დ­ვის საქ­მეც. გა­მო­ი­ცე­მო­და მო­ნოგ­რა­ფი­ე­ბი, სა­ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლო­ე­ბი, შე­სა­ნიშ­ნა­ვი სე­რია იყო „ბერ­ძ­ნუ­ლი მი­თე­ბის სამ­ყა­რო“ 10 წიგ­ნად. იმ პრო­ექ­ტე­ბი­დან კი, რა­საც ახ­ლა ვა­ხორ­ცი­ე­ლებთ, უმ­ნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნე­სია ენ­ციკ­ლო­პე­დია „ან­ტი­კუ­რი კავ­კა­სია“, რო­მე­ლიც რამ­დე­ნი­მე ტო­მად გა­მო­ვა. რო­ცა მი­სი გა­მო­ცე­მა დას­რულ­დე­ბა, ჩე­მი ვა­ლი, ჩვე­ნი ალმა მაTჶR-ის წი­ნა­შე, მოხ­დი­ლად შე­მეძ­ლე­ბა ჩავ­თ­ვა­ლო.

აკადემიკოსი რისმაგ გორდეზიანი

22(816)N