გამოდის 1998 წლიდან
2014-06-26
რო­გორ გა­ვა­თა­ვი­სუფ­ლოთ შშმ ბავ­შ­ვე­ბი დის­კ­რი­მი­ნა­ცი­ი­სა და სტიგ­მი­სა­გან

ლა­ლი ჯე­ლა­ძე

გა­ე­როს ბავ­შ­ვ­თა ფონ­დ­მა ბავ­შ­ვის უფ­ლე­ბა­თა კონ­ვენ­ცი­ის 25 წლის თა­რი­ღი გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლი ღო­ნის­ძი­ე­ბით წარ­მო­ად­გი­ნა — „აქ­ტი­უ­რი სა­უბ­რე­ბი“ — სა­ინ­ტე­რე­სო და ინო­ვა­ცი­უ­რი იდე­ე­ბი შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის მქო­ნე ბავ­შ­ვე­ბის უფ­ლე­ბე­ბის და­სა­ცა­ვად. სა­უბ­რე­ბი შე­საძ­ლებ­ლო­ბას იძ­ლე­ვა, თი­თო­ე­ულ ქვე­ყა­ნა­ში, ისე რო­გორც გლო­ბა­ლურ დო­ნე­ზე, მოხ­დეს მო­ქა­ლა­ქე­ე­ბის ფარ­თო სპექ­ტ­რის მო­ბი­ლი­ზე­ბა და შე­მო­ღე­ბულ იქ­ნას აზ­როვ­ნე­ბის ახა­ლი სტი­ლი ბავ­შ­ვის უფ­ლე­ბებ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი იმ პრობ­ლე­მე­ბის გა­და­საჭ­რე­ლად, რო­მელ­თა მოგ­ვა­რე­ბა ვერ მო­ხერ­ხ­და ბო­ლო 25 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში. „აქ­ტი­უ­რი სა­უბ­რე­ბი“ მსოფ­ლი­ოს მას­შ­ტა­ბით და­გეგ­მი­ლი ღო­ნის­ძი­ე­ბე­ბის მთა­ვა­რი ნა­წი­ლია. მი­სი მი­ზა­ნია თა­ვი მო­უ­ყა­როს მო­ტი­ვი­რე­ბულ სპი­კე­რებს, რომ­ლე­ბიც, თა­ვის მხრივ, შე­ეც­დე­ბი­ან სა­ზო­გა­დო­ე­ბას გა­უ­ზი­ა­რონ ის ინო­ვა­ცი­ე­ბი, რომ­ლე­ბიც მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია ყვე­ლა­ზე და­უც­ვე­ლი ბავ­შ­ვე­ბის წი­ნა­შე მდგა­რი პრობ­ლე­მე­ბის მო­საგ­ვა­რებ­ლად. ქვე­ყა­ნა­ში კი, სამ­წუ­ხა­როდ, ასე­თი ბავ­შ­ვი საკ­მა­ოდ ბევ­რია — 9000 შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის ბავ­შ­ვია რე­გის­ტ­რი­რე­ბუ­ლი, თუმ­ცა ეს რიცხ­ვი შე­საძ­ლოა უფ­რო დი­დიც იყოს, რად­გა­ნაც არ­სე­ბო­ბენ ბავ­შ­ვე­ბი, რომ­ლე­ბიც ცხოვ­რო­ბენ ოჯა­ხებ­ში, მათ ვე­რა­ვინ ამ­ჩ­ნევს და ყუ­რადღე­ბის მიღ­მა რჩე­ბი­ან. 2012 წლის გა­ე­როს ბავ­შ­ვ­თა ფონ­დის მი­ერ ჩა­ტა­რე­ბულ­მა კვლ­ევამ გა­მო­ავ­ლი­ნა, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში მო­სახ­ლე­ო­ბის 40 პრო­ცენტს შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის მქო­ნე ბავ­შ­ვე­ბის მი­მართ სტიგ­მა აქვს. „ბავ­შ­ვის უფ­ლე­ბა­თა კონ­ვენ­ცია, რო­მე­ლიც 25 წლის წინ მი­ი­ღეს, არის უნი­ვერ­სა­ლუ­რი, რო­მე­ლიც გან­საზღ­ვ­რავს მი­ნი­მა­ლურ სტან­დარ­ტებს ნე­ბის­მი­ე­რი ბავ­შ­ვის­თ­ვის და იმ მი­ნი­მა­ლურ უფ­ლე­ბებს, რო­მე­ლიც ყვე­ლა ბავშვს უნ­და ჰქონ­დეს. მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ ბო­ლო წლებ­ში სე­რი­ო­ზუ­ლი პროგ­რე­სი და­ვი­ნა­ხეთ უფ­ლე­ბე­ბი­სა და სტან­დარ­ტე­ბის მიღ­წე­ვის კუთხით, მა­ინც უამ­რა­ვი ბავ­შ­ვი დარ­ჩა ამის მიღ­მა. სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ჯერ კი­დევ ძა­ლი­ან ბევ­რი შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის მქო­ნე ბავ­შ­ვი დის­კ­რი­მი­ნა­ცი­ის, სტიგ­მის მსხვერ­პ­ლია. ბევ­რი მათ­გა­ნი მძი­მე სო­ცი­ა­ლუ­რი მდგო­მა­რე­ო­ბის, რე­ლი­გი­უ­რი ან ეთ­ნი­კუ­რი გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბუ­ლო­ბის გა­მო სკო­ლა­შიც ვერ ახერ­ხებს სი­ა­რულს. პარ­ლა­მენ­ტის მი­ერ გა­ე­როს შშმ პირ­თა უფ­ლე­ბე­ბის კონ­ვენ­ცი­ის რა­ტი­ფი­ცი­რე­ბას მი­ვე­სალ­მე­ბით, თუმ­ცა მთავ­რო­ბას მო­ვუ­წო­დებთ, რომ შშმ ბავ­შ­ვ­თა სა­მი დი­დი ინ­ს­ტი­ტუ­ცია და ჩვილ ბავ­შ­ვ­თა სახ­ლი და­ი­ხუ­როს და მას ალ­ტერ­ნა­ტი­უ­ლი ზრუნ­ვის სის­ტე­მა ჩა­ე­ნაც­ვ­ლოს, — გა­ნაცხა­და „იუნი­სე­ფის“ წარ­მო­მად­გე­ნელ­მა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში სა­შა გრა­უ­მან­მა. — იფიქ­რეთ სა­კუ­თარ როლ­ზე, რი­სი გა­კე­თე­ბა შე­გიძ­ლი­ათ კონ­კ­რე­ტუ­ლად. იფიქ­რეთ იმა­ზეც, რო­გორ წა­მოვ­წი­ოთ ერ­თად წი­ნა პლან­ზე ამ ბავ­შ­ვებ­ზე მი­მარ­თუ­ლი ინო­ვა­ცი­ე­ბი, რო­გორ გა­ვა­თა­ვი­სუფ­ლოთ ისი­ნი დის­კ­რი­მი­ნა­ცი­ი­სა და სტიგ­მი­სა­გან“. ღო­ნის­ძი­ე­ბის წამ­ყ­ვა­ნი აკა­კი გო­გი­ჩა­იშ­ვი­ლი იყო. შვიდ­მა სპი­კერ­მა, პი­რა­დი ის­ტო­რი­ე­ბით, ყუ­რადღე­ბა გა­ა­მახ­ვი­ლა იმ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან პრობ­ლე­მებ­ზე, რომ­ლებ­საც შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის მქო­ნე ბავ­შ­ვე­ბი აწყ­დე­ბი­ან. სპი­კე­რე­ბი — ანა არ­გა­ნაშ­ვი­ლი, „პარ­ტ­ნი­ო­რო­ბა ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბის­თ­ვის“; გი­ორ­გი დე­მეტ­რაშ­ვი­ლი, ორ­გა­ნი­ზა­ცია „პირ­ვე­ლი ნა­ბი­ჯი სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში“; ლა­ლი ხან­დო­ლიშ­ვი­ლი, თე­მი „ქე­დე­ლი“; მაია შიშ­ნი­აშ­ვი­ლი, ორ­გა­ნი­ზა­ცია „ხე­ლი ხელს“; მა­რი­ამ მი­ქი­აშ­ვი­ლი, ორ­გა­ნი­ზა­ცია „მა­რი­ა­ნი“; ლია ტა­ბა­ტა­ძე, კავ­ში­რი „ჩვე­ნი ბავ­შ­ვე­ბი“; თორ­ნი­კე გუ­რუ­ლი, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ბან­კი. ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო იყო თი­თე­უ­ლი სპი­კე­რის გა­მოს­ვ­ლა და მა­თი გზავ­ნი­ლე­ბი — ყუ­რად­სა­ღე­ბი. რაც მთა­ვა­რია, მათ მი­ერ წლე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში სწო­რედ ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით გა­წე­უ­ლი საქ­მი­ა­ნო­ბა ძა­ლი­ან კარ­გი გა­მოც­დი­ლე­ბაა ინო­ვა­ცი­უ­რი იდე­ე­ბის მო­ბი­ლი­ზე­ბის­თ­ვის. „მე ვერ ვცვლი ჩე­მი შვი­ლის ჯან­მ­რ­თე­ლო­ბას, მაგ­რამ შე­მიძ­ლია შევ­ც­ვა­ლო გა­რე­მო“ — ეს ემო­ცი­უ­რი სიტყ­ვე­ბი ღო­ნის­ძი­ე­ბის ერთ-ერთ სპი­კერს მაია შიშ­ნი­აშ­ვილს ეკუთ­ვ­ნის. ის პრო­ფე­სი­ით ექი­მი და ჯან­მ­რ­თე­ლო­ბის გა­ნათ­ლე­ბის მა­გის­ტ­რია. ამ­ჟა­მად მუ­შა­ობს და­ა­ვა­დე­ბა­თა კონ­ტ­რო­ლის ეროვ­ნულ ცენ­ტ­რ­ში. ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობს ჯან­მ­რ­თე­ლო­ბის ხელ­შეწყო­ბის გან­ყო­ფი­ლე­ბას. მა­ი­ამ 2010 წელს და­ა­ფუძ­ნა ინ­კ­ლუ­ზი­ის მხარ­დამ­ჭე­რი ორ­გა­ნი­ზა­ცია „ხე­ლი ხელს“, რო­მე­ლიც ოჯა­ხუ­რი ტი­პის საცხოვ­რე­ბელ მომ­სა­ხუ­რე­ბას სთა­ვა­ზობს მოზ­რ­დი­ლი ასა­კის შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის მქო­ნე პი­რებს. შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის მქო­ნე პი­რე­ბის არ­სე­ბუ­ლი პრობ­ლე­მა­ტი­კით მაია მას შემ­დეგ და­ინ­ტე­რეს­და, რაც მის შვილს ან­გელ­მა­ნის სინ­დ­რო­მის დი­აგ­ნო­ზი და­უს­ვეს. ამ­ჟა­მად ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ის სამ სახ­ლ­ში ცხოვ­რობს ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ე­ბი­დან გად­მო­სუ­ლი 13 ბე­ნე­ფი­ცი­ა­რი. ორ­გა­ნი­ზა­ცია ად­ვო­კა­ტი­რე­ბას უწევს სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში შშმ პი­რე­ბის ღირ­სე­უ­ლი საცხოვ­რე­ბე­ლი გა­რე­მოს უზ­რუნ­ველ­ყო­ფა­სა და ოჯა­ხუ­რი ცხოვ­რე­ბის უფ­ლე­ბას. „მას შემ­დეგ, რაც ჩემს შვილს დი­აგ­ნო­ზი — გან­ვი­თა­რე­ბის მძი­მე შე­ფერ­ხე­ბა — და­უს­ვეს, აღ­მოვ­ჩ­ნ­დი სი­ტუ­ა­ცი­ა­ში, რო­ცა აღარ ვი­ცო­დი, რო­გორ გა­მეგ­რ­ძე­ლე­ბი­ნა ცხოვ­რე­ბა. რა იქ­ნე­ბა მე­რე, რო­ცა აღარ ვიქ­ნე­ბი და ლე­ვან­ჩო დარ­ჩე­ბა მარ­ტო. ხვა­ლინ­დე­ლი დღის ში­ში იმა­შიც კი მიშ­ლი­და ხელს, მის­თ­ვის სა­ჭი­რო მომ­სა­ხუ­რე­ბა გა­მე­წია. ეს ში­ში იყო იმი­სა, რომ ხვალ ლე­ვან­ჩო სად მოხ­ვ­დე­ბა — ანუ უნ­და იყოს ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ა­ში იზო­ლი­რე­ბუ­ლი, სა­დაც მის სურ­ვი­ლებს არა­ვინ გა­ით­ვა­ლის­წი­ნებს, პა­ტივს არა­ვინ სცემს. რო­გორც წე­სი, ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ებ­ში ასე­თი მიდ­გო­მაა — თუ ბავ­შ­ვი შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის სტა­ტუ­სის მქო­ნეა, მით უფ­რო, გან­ვი­თა­რე­ბის შე­ფერ­ხე­ბით, მი­აჩ­ნი­ათ, რომ მას სურ­ვი­ლი და ინ­ტე­რე­სე­ბი არ გა­აჩ­ნია, შე­იძ­ლე­ბა, რომ მის ნაც­ვ­ლად სხვამ იფიქ­როს, გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბაც სხვამ მი­ი­ღოს, მან არ იცის კარ­გი და ცუ­დი. მივ­ხ­ვ­დი, რომ სწო­რედ ამ სა­კითხით უნ­და დავ­კავ­დე — ვი­მუ­შაო გა­რე­მო­ზე, სა­დაც ის გა­აგ­რ­ძე­ლებს ცხოვ­რე­ბას, რო­ცა გა­იზ­რ­დე­ბა. მის­თ­ვის ხომ ყვე­ლა­ზე რთუ­ლი პე­რი­ო­დი სწო­რედ მა­შინ დად­გე­ბა, რო­ცა ჩემ გა­რე­შე მო­უ­წევს ცხოვ­რე­ბა. მინ­და იცხოვ­როს ისეთ გა­რე­მო­ში, სა­დაც მი­სი ინ­ტე­რე­სე­ბი იქ­ნე­ბა გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბუ­ლი და უფ­ლე­ბე­ბი და­ცუ­ლი. და­ვიწყე პერ­მა­ნენ­ტუ­ლად ფიქ­რი და დო­ნო­რე­ბის ძებ­ნა. ვი­პო­ვე ყვე­ლა ის ადა­მი­ა­ნი, რო­მე­ლიც მხარ­ში და­მიდ­გე­ბო­და, მაგ­რამ ვერ ვი­პო­ვე სახ­ლი, სა­დაც ამას გან­ვა­ხორ­ცი­ე­ლებ­დი. მაგ­რამ ეს ის ნა­წი­ლი იყო, რო­ცა ვე­რაფ­რით ვე­ღარ გა­დავ­რ­ჩე­ბო­დი. ამი­ტო­მაც გა­დავ­წყ­ვი­ტე ჩე­მი სა­კუ­თა­რი სახ­ლი გურ­ჯა­ან­ში, სა­დაც და­ვი­ბა­დე და გა­ვი­ზარ­დე, და­მეთ­მო ამ მომ­სა­ხუ­რე­ბის­თ­ვის, და­მეთ­მო იმ ხალ­ხის­თ­ვის, ვინც პირ­ვე­ლად და­იწყებ­და ამ მომ­სა­ხუ­რე­ბა­ში ცხოვ­რე­ბას. ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ე­ბი­დან მი­ვიყ­ვა­ნეთ ბე­ნე­ფი­ცი­ა­რე­ბი. ძა­ლი­ან ემო­ცი­უ­რი და რთუ­ლი პე­რი­ო­დი გა­ვი­ა­რეთ. ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ებ­ში ნაცხოვ­რე­ბი ადა­მი­ა­ნე­ბი სტე­რე­ო­ტი­პე­ბის მსხვერ­პ­ლი იყ­ვ­ნენ. სწამ­დათ, რომ მათ არაფ­რის გა­კე­თე­ბა შე­უძ­ლი­ათ. ამ დროს კი ჩვენ ვთა­ვა­ზობთ, რომ აკე­თონ ის, რაც სურთ. სე­რი­ო­ზულ პრობ­ლე­მას წა­ვაწყ­დით. მივ­ხ­ვ­დი, რომ ამ ადა­მი­ა­ნებ­ში თვით­რ­წ­მე­ნა უნ­და გაგ­ვე­ზარ­და. წე­ლი­წად-­ნა­ხევ­რის შემ­დეგ და­ვი­ნა­ხე, თუ რო­გორ შე­იც­ვალ­ნენ ისი­ნი, მათ თვა­ლებ­ში ის ეჭ­ვი და სიფ­რ­თხი­ლე გაქ­რა, რაც თა­ვი­დან ჩვენს მი­მართ ჰქონ­დათ. ყვე­ლა ქცე­ვა­ში იგ­რ­ძ­ნო­ბო­და თავ­და­ჯე­რე­ბუ­ლო­ბა და ღირ­სე­ბის გრძნო­ბა. სწო­რედ მა­შინ მივ­ხ­ვ­დი, რომ შევ­ძე­ლით მათ­თ­ვის შეგ­ვექ­მ­ნა გა­რე­მო, რო­მე­ლიც ღირ­სე­უ­ლი ცხოვ­რე­ბის სა­ფუძ­ვე­ლი გახ­დე­ბო­და. რამ­დე­ნი­მე დღის წინ ვი­პო­ვე სტა­ტია ქალ­ბა­ტონ­ზე — პა­უ­ლა ევან­ს­ზე, რო­მელ­საც ან­გე­ლო­მა­ნის სინ­დ­რო­მით ჰყავს შვი­ლი და­ა­ვა­დე­ბუ­ლი. ამ ქალ­მა შექ­მ­ნა იმ­პე­რია — და­ა­არ­სა ფონ­დი, რომ გან­კურ­ნოს თა­ვი­სი შვი­ლი. ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო შე­დე­გე­ბი აქვს. სამ­წუ­ხა­როდ, მსგავ­სი ვე­რა­ფე­რი გა­ვა­კე­თე, მე ვერ გა­ვა­უმ­ჯო­ბე­სე ჩე­მი შვი­ლის ჯან­მ­რ­თე­ლო­ბის მდგო­მა­რე­ო­ბა, სა­მა­გი­ე­როდ, შე­ვე­ცა­დე შე­მეც­ვა­ლა გა­რე­მო, რა­თა მი­სი შემ­დ­გო­მი ცხოვ­რე­ბა გა­ვა­უმ­ჯო­ბე­სო.“ ეკ­რან­ზე გა­მოჩ­ნ­და ფო­ტო, სა­დაც დე­დას შვი­ლი ჰყავს ჩა­ხუ­ტე­ბუ­ლი. ამ ფო­ტოს ის­ტო­რია მაია შიშ­ნი­აშ­ვი­ლის­თ­ვის კი­დევ ერ­თი ინო­ვა­ცი­ის სა­წინ­და­რი გახ­და. „მა­რი­ა­მი ჩვე­ნი, საო­ჯა­ხო ტი­პის სახ­ლ­ში მცხოვ­რე­ბი ერთ-ერ­თი ქა­ლის შვი­ლია. ექ­ვ­სი თვის წინ, შო­ბის წი­ნა ღა­მეს და­ი­ბა­და. პა­ტა­რა მა­რი­ა­მი, სამ­შო­ბი­ა­რო­დან გა­მოს­ვ­ლამ­დე, კი­ნა­ღამ მე­ძუ­ძურ დე­დას წა­არ­თ­ვეს და სხვა­გან წა­იყ­ვა­ნეს, რად­გან მი­აჩ­ნ­დათ, რომ შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მქო­ნე მშობ­ლე­ბი მას­ზე ვერ იზ­რუ­ნებ­დ­ნენ. ჩვენ მო­ვა­ხერ­ხეთ მა­რი­ა­მის მშობ­ლებ­თან ახ­ლოს და­ტო­ვე­ბა — ერთ-ერ­თ­მა თა­ნამ­შ­რო­მელ­მა მას­ზე მე­ურ­ვე­ო­ბა აიღო. მაგ­რამ სათ­ქ­მე­ლი სხვა მაქვს: მა­რი­ამ­მა მი­მახ­ვედ­რა, რომ ის, რაც გა­ვა­კე­თე, მხო­ლოდ და­საწყი­სია, უკ­ვე ვი­ცი რა უნ­და გა­ვა­კე­თო ხვალ. ეს არის სახ­ლი, რო­მე­ლიც იქ­ნე­ბა, პირ­ველ რიგ­ში, შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მქო­ნე ბავშვების დე­დე­ბის­თ­ვის, მშობ­ლე­ბის­თ­ვის, რო­მელ­თაც სა­შუ­ა­ლე­ბა ექ­ნე­ბათ, თა­ვი­ანთ შვილ­ზე, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, ისი­ნი ჯან­მ­რ­თე­ლე­ბი იქ­ნე­ბი­ან თუ შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მქო­ნე, იზ­რუ­ნონ. მათ ეს შე­უძ­ლი­ათ ადეკ­ვა­ტუ­რი დახ­მა­რე­ბის პი­რო­ბებ­ში და მჯე­რა, რომ ჩვენ ამას შევ­ძ­ლებთ.“ „ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბი არ ცნობს საზღ­ვ­რებს და თუ უფ­ლე­ბა სად­მე ირ­ღ­ვე­ვა, ჩვენ უნ­და გავ­ჩ­ნ­დეთ იქ და და­ვიც­ვათ ისი­ნი“ — ასე მი­მარ­თა სპი­კერ­მა ანა არ­გა­ნიშ­ვილ­მა სა­ზო­გა­დო­ე­ბას. ის ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბა­თა დამ­ც­ვე­ლია და იბ­რ­ძ­ვის შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბის მქო­ნე პი­რე­ბის, ბავ­შ­ვ­თა უფ­ლე­ბე­ბი­სათ­ვის და გენ­დე­რუ­ლი თა­ნას­წო­რო­ბი­სათ­ვის. ანა წარ­მო­ად­გენს არა­სამ­თავ­რო­ბო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ას „პარ­ტ­ნი­ო­რო­ბა ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბის­თ­ვის“ — ჵჰR. ანამ და მის­მა ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ამ ჰიდ­რო­ცე­ფა­ლი­ით და­ა­ვა­დე­ბუ­ლი ბავ­შ­ვე­ბი წა­მე­ბით სიკ­ვ­დი­ლი­სა­გან სა­მუ­და­მოდ იხ­ს­ნა, თუმ­ცა, ამის­თ­ვის წლე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში მო­უ­წია ბრძო­ლა, სა­ბო­ლო­ოდ კი მის­მა პროგ­რა­მამ სა­ხელ­მ­წი­ფოს­გან და­ფი­ნან­სე­ბა მა­ინც მი­ი­ღო. გან­ვ­ლი­ლი გზა მარ­თ­ლაც ძა­ლი­ან რთუ­ლი იყო. „გა­მო­ვე­დი ბავ­შ­ვ­თა სახ­ლი­დან, სა­დაც ვნა­ხე ჰიდ­რო­ცე­ფა­ლი­ით და­ა­ვა­დე­ბუ­ლი ბავ­შ­ვე­ბი, რომ­ლე­ბიც მშობ­ლებ­მა მი­ა­ტო­ვეს, რად­გან და­არ­წ­მუ­ნეს, რომ მა­ლე გარ­და­იც­ვ­ლე­ბოდ­ნენ. გან­წი­რუ­ლი პა­ტა­რე­ბი კი ელო­დე­ბი­ან სიკ­ვ­დილს იმის გა­მო, რომ მათ არ უტარ­დე­ბათ სი­ცოცხ­ლი­სათ­ვის აუცი­ლე­ბე­ლი მკურ­ნა­ლო­ბა — შუნ­ტი­რე­ბა, რაც სი­ცოცხ­ლეს გა­უ­ხან­გ­ძ­რ­ლი­ვებთ. უკ­ვე ვი­ცო­დი, რომ რამ­დე­ნი სა­ა­თი, დღე და თვე დამ­ჭირ­დე­ბო­და ამ ბავ­შ­ვე­ბის­თ­ვის საბ­რ­ძოლ­ვე­ლად, იმ­დე­ნი სა­ა­თი დღე და თვე აკ­ლ­დე­ბო­და მათ სი­ცოცხ­ლეს. იქ იყო 12 ბავ­შ­ვი, რომ­ლე­ბიც დაგ­ვი­ა­ნე­ბუ­ლი ქი­რურ­გი­უ­ლი ჩა­რე­ვე­ბის გა­მო, უმ­ძი­მეს მდგო­მა­რე­ო­ბა­ში იმ­ყო­ფე­ბო­და ტკი­ვი­ლე­ბის­გან, ისი­ნი ჩვენს ბრძო­ლას ელო­დე­ბოდ­ნენ. ეს იყო ძა­ლი­ან დი­დი პა­სუხ­ისმ­გებ­ლო­ბა და ტვირ­თი, რომ­ლის­თ­ვი­საც უნ­და გა­მეძ­ლო. ყვე­ლა­ზე დი­დი სიძ­ნე­ლე იქ და­იწყო, რო­ცა ადა­მი­ა­ნებს უნ­და ეღი­ა­რე­ბი­ნათ, რომ ისი­ნი ამ ბავ­შ­ვე­ბის უფ­ლე­ბებს არ­ღ­ვევ­დ­ნენ. გვე­უბ­ნე­ბოდ­ნენ, რომ ჩვენ ვიტყუ­ე­ბით, რო­ცა ამ ბავ­შ­ვე­ბის უფ­ლე­ბე­ბის დაც­ვას ვითხოვთ. და კი­დევ, ჩვენ უფ­რო მე­ტად უნ­და გვეზ­რუ­ნა სა­ხელ­მ­წი­ფოს იმიჯ­ზე, ვიდ­რე ამ ბავ­შ­ვე­ბის უფ­ლე­ბე­ბის დაც­ვა­ზე. რაც არ უნ­და დამ­ჭირ­ვე­ბო­და, ვიბ­რ­ძო­ლებ­დი მა­თი უფ­ლე­ბე­ბის და­სა­ცა­ვად. ყვე­ლა­ზე დი­დი აღ­მო­ჩე­ნა, რო­მელ­მაც შეც­ვა­ლა ჩე­მი ცხოვ­რე­ბა, მდგო­მა­რე­ობს შემ­დეგ­ში: რო­დე­საც ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბის და­სა­ცა­ვად იბ­რ­ძ­ვით, არა­სო­დეს არ ხართ მარ­ტო. დღეს შე­იძ­ლე­ბა მე აქ ვარ, თქვენ აშშ-ში, ჩვე­ნი მე­გობ­რე­ბი უკ­რა­ი­ნა­ში, სხვე­ბი კი­დევ სხვა ქვეყ­ნებ­ში, მაგ­რამ ჩვენ ყვე­ლას ერ­თი რამ გვა­ერ­თი­ა­ნებს და ეს ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბია, რომ­ლე­ბიც არ ცნობს საზღ­ვ­რებს და თუ სადღაც ირ­ღ­ვე­ვა ეს უფ­ლე­ბე­ბი, ჩვენ უნ­და დავ­დ­გეთ იქ და და­ვიც­ვათ ისი­ნი. სწო­რედ ასე მოხ­და ჩვენ შემ­თხ­ვე­ვა­ში. 2012 წელს ამე­რი­კი­დან იურის­ტე­ბი, მო­სა­მარ­თ­ლე­ე­ბი, ექი­მე­ბი ჩა­მო­ვიდ­ნენ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ჩვე­ნი 12 ბავ­შ­ვის უფ­ლე­ბე­ბის და­სა­ცა­ვად. მათ გა­ა­კე­თეს დას­კ­ვ­ნა, რომ არ შე­იძ­ლე­ბა შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის ნიშ­ნით ბავ­შ­ვებს ვუთხ­რათ უარი სი­ცოცხ­ლე­ზე, ჯან­მ­რ­თე­ლო­ბა­ზე, სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ში ინ­ტეგ­რა­ცი­ა­ზე. მათ ჩვენს ნაც­ვ­ლად მი­მარ­თეს ამე­რი­კის კონ­გ­რესს, ამე­რი­კის სა­ხელ­მ­წი­ფო დე­პარ­ტა­მენტს, ჯონ კე­რის, მო­ითხო­ვეს მხარ­და­ჭე­რა. ჩვენ შევ­ძე­ლით, რომ 2500-მა ადა­მი­ან­მა, მსოფ­ლი­ოს სხვა­დას­ხ­ვა წერ­ტი­ლი­დან, ხე­ლი მო­ა­წე­რა პე­ტი­ცი­ას, რომ­ლი­თაც სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პრე­მი­ერ- მი­ნისტრს მი­მარ­თა მხარ­და­ჭე­რის­თ­ვის. სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სა­ხალ­ხო დამ­ც­ველ­მა ეს ფაქ­ტე­ბი და დარ­ღ­ვე­ვე­ბი მი­ი­ტა­ნა სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პარ­ლა­მენ­ტამ­დე. დი­დი ბრი­ტა­ნე­თი­დან ჩა­მო­ვი­და რე­პორ­ტი­ორ­თა ჯგუ­ფი, რო­მელ­თაც რე­პორ­ტა­ჟი გა­ა­კე­თეს ამ ფაქ­ტებ­ზე. და ერთ სა­ღა­მოს ვი­ღებ ზარს ჯან­დაც­ვის სა­მი­ნის­ტ­როს­გან — მე­უბ­ნე­ბი­ან, რომ მი­ნის­ტ­რ­მა შე­ი­მუ­შა­ვა რე­გუ­ლა­ცი­ე­ბი, რომ­ლის თა­ნახ­მა­დაც, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ჰიდ­რო­ცე­ფა­ლი­ის ნიშ­ნით და­ბა­დე­ბუ­ლი ყვე­ლა ბავ­შ­ვი მი­ი­ღებს აუცი­ლე­ბელ მკურ­ნა­ლო­ბას. მივ­ხ­ვ­დი, რომ იმ თორ­მე­ტი ბავ­შ­ვი­დან ბევ­რი ვერ მო­ეს­წ­რო ამ დღეს, მაგ­რამ მათ გა­და­არ­ჩი­ნეს ყვე­ლა ის ბავ­შ­ვი, რო­მე­ლიც ამ დი­აგ­ნო­ზით და­ი­ბა­დე­ბა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში; გა­დაგ­ვარ­ჩი­ნეს ჩვენ გულ­გ­რი­ლო­ბის­გან და გაგ­ვა­ერ­თი­ა­ნეს მთე­ლი მსოფ­ლი­ოს შეღ­ზუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბის მქო­ნე ბავ­შ­ვ­თა უფ­ლე­ბე­ბის დამ­ც­ვე­ლე­ბი. ერ­თი თვის წინ მი­ვი­ღე წე­რი­ლი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს შრო­მის, სო­ცი­ა­ლუ­რი უზ­რუნ­ველ­ყო­ფი­სა და ჯან­მ­რ­თე­ლო­ბის დაც­ვის სა­მი­ნის­ტ­როს­გან, რომ­ლი­თაც მად­ლო­ბა გა­დაგ­ვი­ხა­დეს იმის­თ­ვის, რაც გა­ვა­კე­თეთ. აი, ეს იყო ყვე­ლა­ზე დი­დი გარ­ღ­ვე­ვა, რაც შევ­ძე­ლით და გა­ვა­კე­თეთ — ადა­მი­ა­ნის უფ­ლე­ბე­ბის ხედ­ვა მი­ვი­ტა­ნეთ სა­ხელ­მ­წი­ფომ­დე და დღეს ჩვენ და სა­ხელ­მ­წი­ფო, ამ სა­კითხ­თან მი­მარ­თე­ბა­ში, ერთ პო­ზი­ცი­ა­ზე ვართ. მაგ­რამ ეს წე­რი­ლი არ არის ჩე­მი თვით­კ­მა­ყო­ფი­ლე­ბი­სა და კომ­ფორ­ტის სა­ფუძ­ვე­ლი, ეს არის სა­ბუ­თი, ბი­ლე­თი მო­მა­ვა­ლი ბრძო­ლე­ბის­თ­ვის. რად­გან ვი­ცი, რომ უამ­რა­ვი ბავ­შ­ვი, რომ­ლებ­საც შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბა აქვთ და დარ­ჩ­ნენ ინ­ს­ტი­ტუ­ცი­ებ­ში, გვე­ლო­დე­ბა ჩვენ. არ გავ­ჩერ­დე­ბით მა­ნამ, ვიდ­რე მა­თი ცხოვ­რე­ბაც არ შე­იც­ვ­ლე­ბა უკე­თე­სო­ბის­კენ და მა­თი უფ­ლე­ბე­ბი არ იქ­ნე­ბა და­ცუ­ლი. ჩე­მი გა­მოს­ვ­ლის და­სას­რულს მო­ვიყ­ვან მარ­გა­რეტ მი­ტის გა­მოთ­ქ­მას: „არა­სო­დეს შე­გე­პა­როთ ეჭ­ვი, რომ ძა­ლი­ან მცი­რე, მი­ზან­მი­მარ­თუ­ლი, საქ­მი­სად­მი ერ­თ­გუ­ლი ადა­მი­ა­ნე­ბი შეც­ვ­ლი­ან მსოფ­ლი­ოს. სი­ნამ­დ­ვი­ლე­ში ეს ერ­თა­დერ­თია, რა­საც აქამ­დე შე­უც­ვ­ლია“. ორ­გა­ნი­ზა­ცია — „პირ­ვე­ლი ნა­ბი­ჯის“ წარ­მო­მად­გე­ნელ­მა გი­ორ­გი დე­მეტ­რაშ­ვილ­მა შშმ ბავ­შ­ვე­ბის­თ­ვის სწო­რად შერ­ჩე­უ­ლი სა­თა­მა­შო­ე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა­ზე ისა­უბ­რა. ლა­ლი ხან­დო­ლიშ­ვილ­მა, რო­მე­ლიც ორ­გა­ნი­ზა­ცია „ქე­დე­ლის“ ხელმ­ძღ­ვა­ნე­ლია, შშმ ადა­მი­ა­ნე­ბის­თ­ვის შრო­მი­სა და ხე­ლოვ­ნე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა­ზე ისა­უბ­რა. კი­დევ ერ­თი გა­მომ­ს­ვ­ლე­ლი თორ­ნი­კე გუ­რუ­ლი კი „სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ბან­კის მო­მავ­ლის ფონ­დის“ ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლია, რო­მე­ლიც ახორ­ცი­ე­ლებს სო­ცი­ა­ლურ პრო­ექტს — „სი­ცოცხ­ლის ხე“. ეს პრო­ექ­ტი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მას­შ­ტა­ბით სხვა­დას­ხ­ვა სო­ცი­ა­ლუ­რი აქ­ტი­ვო­ბით შშმ ბავ­შ­ვე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბა­სა და ადეკ­ვა­ტურ გა­რე­მო­ში ცხოვ­რე­ბას უწყობს ხელს. „აქ­ტი­უ­რი სა­უბ­რე­ბის“ დროს ლია ტა­ბა­ტა­ძემ, რო­მე­ლიც შშმ ბავ­შ­ვის მშო­ბე­ლია და 2010 წლი­დან შშმ ბავ­შ­ვე­ბის მშობ­ლებ­თან მუ­შა­ობს, სა­კუ­თა­რი ის­ტო­რია მოყ­ვა. მან პირ­ვე­ლი სირ­თუ­ლე­ე­ბი აღ­წე­რა, რო­დე­საც შშმ ბავ­შ­ვის დე­და გახ­და. პირ­ვე­ლი წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბა სა­ზო­გა­დო­ე­ბას­თან. თუმ­ცა, ლია ტა­ბა­ტა­ძის თქმით, სწო­რედ ამის შემ­დეგ, ის სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვად გა­ცი­ლე­ბით აქ­ტი­უ­რი გახ­და და ახ­ლა შშმ ბავ­შ­ვე­ბის მშობ­ლებს თა­ვად ეხ­მა­რე­ბა. ღო­ნის­ძი­ე­ბის ერთ-ერ­თ­მა სპი­კერ­მა, მა­რი­ამ მი­ქი­აშ­ვილ­მა სა­კუ­თა­რი ის­ტო­რი­ით გაგ­ვაც­ნო, თუ რო­გორ იც­ვ­ლე­ბი ინ­კ­ლუ­ზი­ურ სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ში. ის საუ­კე­თე­სო მა­გა­ლი­თია იმი­სა, რომ შეზღუ­დუ­ლი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი არ არ­სე­ბობს, არ­სე­ბობს მხო­ლოდ შეზღუ­დუ­ლი გა­რე­მო. მან 2004 წელს უსი­ნათ­ლო ბავ­შ­ვ­თა სკო­ლა და­ამ­თავ­რა. ერ­თი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში სწავ­ლობ­და აშშ-ში, სამ­ხ­რეთ კა­რო­ლი­ნის ერთ-ერთ სა­ჯა­რო სკო­ლა­ში. დაბ­რუ­ნე­ბის შემ­დეგ, 2005 წელს ჩა­ა­ბა­რა თბი­ლი­სის სა­ხელ­მ­წი­ფო უნი­ვერ­სი­ტე­ტის სო­ცი­ა­ლურ და პო­ლი­ტი­კურ მეც­ნი­ე­რე­ბა­თა ფა­კულ­ტეტ­ზე, 2009 წელს კი გა­ემ­გ­ზავ­რა ნორ­ვე­გი­ა­ში, ოს­ლოს უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში, სა­დაც მი­ი­ღო მა­გის­ტ­რის ხა­რის­ხი სპე­ცი­ა­ლურ პე­და­გო­გი­კა­ში. მა­რი­ამ­მა, 2012 წელს, და­ა­ფუძ­ნა არა­სამ­თავ­რო­ბო ორ­გა­ნი­ზა­ცია „მა­რი­ა­ნი“, რო­მე­ლიც მუ­შა­ობს უსი­ნათ­ლო და მხედ­ვე­ლო­ბადაქ­ვე­ი­თე­ბუ­ლი ადა­მი­ა­ნე­ბის გა­ნათ­ლე­ბა­ზე, რე­ა­ბი­ლი­ტა­ცი­ა­სა და გა­რე­მოს ადაპ­ტი­რე­ბა­ზე სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ში მა­თი ინ­ტეგ­რა­ცი­ის მიზ­ნით. მა­რი­ამ­მა რამ­დე­ნი­მე მა­გა­ლი­თი გა­იხ­სე­ნა, რო­დე­საც თბი­ლი­სის ქუ­ჩებ­ში გა­და­ად­გი­ლე­ბი­სას, საფ­რ­თხე­ში ჩა­იგ­დო თა­ვი და ეს რი­გა­სა და აშშ-ში ადაპ­ტი­რე­ბულ გა­რე­მოს შე­ა­და­რა. მან მსმე­ნე­ლებს თა­ვი­სი სტუ­დენ­ტო­ბის­დ­რო­ინ­დე­ლი შემ­თხ­ვე­ვის შე­სა­ხე­ბაც უამ­ბო: „ერთ დღეს გა­მოც­და მქონ­და, რო­მელ­საც ჩე­მი ჯგუ­ფე­ლე­ბი წე­რი­ლო­ბით, მე კი ზე­პი­რად ვა­ბა­რებ­დი. მე­ცა­დი­ნე­ო­ბა ვერ მო­ვა­ხერ­ხე და ლექ­ტო­რის წი­ნა­შე სრუ­ლი­ად მო­უმ­ზა­დე­ბე­ლი აღ­მოვ­ჩ­ნ­დი. მახ­სოვს, სირ­ცხ­ვი­ლის­გან რო­გორ ვიწ­ვო­დი, ყო­ველ­თ­ვის მეტ-ნაკ­ლე­ბად წარ­ჩი­ნე­ბულ სტუ­დენ­ტად ვით­ვ­ლე­ბო­დი, ახ­ლა კი ვი­დე­ქი მთე­ლი აუდი­ტო­რი­ის წი­ნა­შე და თით­ქ­მის არა­ფე­რი ვი­ცო­დი. ლექ­ტო­რის პირ­ველ ორ შე­კითხ­ვას ცუ­დად ვუ­პა­სუ­ხე, მე­სა­მე­ზე კი გა­მოვ­ტყ­დი, რომ არ ვი­ცო­დი. ვი­დე­ქი და პა­სუხს ვე­ლო­დი. ლექ­ტორ­მა კი მო­უ­ლოდ­ნე­ლად მითხ­რა — „მა­რი­ამ, ახ­ლა წა­დი, კარ­გად მო­ემ­ზა­დე და ერ­თი კვი­რის შემ­დეგ ჩა­მა­ბა­რე გა­მოც­და“ — იმ მო­მენ­ტ­ში ყვე­ლა­ზე ამა­ყი ადა­მი­ა­ნი ვი­ყა­ვი. სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში პირ­ვე­ლად, პირ­ველ­მა ადა­მი­ან­მა პი­როვ­ნე­ბად აღ­მიქ­ვა და ჩემ­ში და­ი­ნა­ხა თა­ვი­სი ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი სტუ­დენ­ტი და არა უსი­ნათ­ლო ადა­მი­ა­ნი“.

20(894)N